Oyunlara ve oyun platformlarına ne olacağını konuştuk
Tam da sessiz sakin bir ay geçirdik diye düşünürken ay sonuna gerçek ülkemizin oyun gündemine bomba düştü: Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı’nın talebiyle dijital oyunlara yönelik bir yasal çerçeve oluşturulması için düğmeye basıldı. Yapılması istenenler ortasında faaliyet gösteren dijital oyun platformlarının Türkiye’de temsilci ataması, talep edildiği takdirde “sakıncalı” bulunan içeriklerin platformdan kaldırılmasının sağlanması, platformların istenen her cins bilgiyi BTK’ya sunmakla yükümlü olması üzere unsurlar yer alıyordu. Bunlara riayet etmemenin cezasıysa %90’a varan bant daraltma olacaktı.
Siz de, biz de biliyoruz ki %90 bant daraltma demek aslında bu platformların Türkiye’de yasaklanmış, kullanılamaz hale gelmiş olması demek.
Haliyle ortaya bir anda çıkan bu haber hepimizi sarstı, sonuçta bu satırları okuyan sizler üzere bizler de öncelikle birer oyuncuyuz ve oyun oynama hakkımıza müdahale edilmesinin büsbütün karşısındayız. Fakat olayın iç yüzünü öğrenmek, neyin söylenti neyin gerçek olduğunu anlamak da işimizin bir kesimi.
TOGED’in (Türkiye Oyun Geliştiricileri Derneği) de bu mevzuda devreye girdiğini duyunca biz de toplaşıp Oyungezer’in kurucularından, birebir zamanda TOGED Danışma Kurulu Lideri olan Tuğbek’le oturup konuştuk. Tuğbek’in Multiplayer kanalında Orhun ve Tunca ile yaptığı söyleşiyi ve ayrıyeten BasKonuş programında Batuhan ve tekrar Orhun’la yaptığı söyleşileri de izlemenizi öneririz kesinlikle.
Eser: Bir sefer bu türlü bir yasa tasarısı bir anda ortaya çıkmış olamaz. Bu iş ne kadar önceye kadar gidiyor ve nasıl hiç kimsenin haberi olmadı mesela, ben öncelikle onu merak ediyorum.
Can: Evet, bilhassa toplumsal medyada “Madem biliyordunuz, neden söylemediniz?” falan diyen çok gördüm. Ben de bilhassa bunu merak ediyorum.
Tuğbek: Elbette bir anda ortaya çıkmadı. Bu yasa tasarısı yeni fakat fikir yeni değil. Bu teşebbüsün fitilini ateşleyen kümeye Multiplayer’la konuşurken ‘anti-gaming grubu’ diye bir isim takmıştım. Ankara’da çok uzun vakittir var olan, ortalarında akademisyenlerin, pedagogların, bürokratların, eğitmenlerin, gazetecilerin ve bunun üzere bir sürü insanın olduğu bir küme bu. Oyunların çok ziyanlı olduğunu ve yasaklanması gerektiğini argüman ediyor ve yıllardır buna dair önemli bir lobi faaliyeti yürütüyorlar. Bu yasa tasarısı yıllardır şekillenen bu faaliyetlerin sonucu. Saklı gizli da değil. Oyun kesimini yakından takip edenlerin ulusal basında çarşaf çarşaf, kongrelerde, doruklarda, etkinliklerde düzenlenen oturumlarda, yapılan yayınlarda, sunulan makalelerde izlerini ve gelişimini görebileceği bir süreç.
Eser: Buna “komplo teorisi” diyenleri gördüm, “Yok artık anti-gaming lobisi mi ahahah” diyenleri de, Don Kişot benzetmesi yapanları da. Bunu diyenlerin gidip ufak bir Google araması yaptıklarında gördükleriyle ne yapacaklarını merak ediyorum aslında 🙂 Oyunların zararlarından, çocukları ve gençleri nasıl zehirlediğinden bahseden yüzlerce yayın, haber, görüntü ve seminer var; yapıldı, yapılıyor. Hatta artık bu bahis gündem oldu ya, “oyunlar beni mahvetti”, “oyun bağımlılığım yüzünden okula gidemedim” diyen, kimilerinin yüzü güya kabahat işlemişçesine sansürlenen gençler uzunluk göstermeye başladı röportaj görüntülerinde. Yani bence bu teşebbüsü desteklemek için algı çalışması da sürat kazandı üzere.
Tuğbek: Bir komplo teorisi olamayacak kadar açık birtakım şeyler. Daha da bariz olarak meclis kurul tutanaklarına bakabilirsiniz, burada milletvekilleri onlara ulaşıp onları ikna etmek için konuşan insanları ve ne argümanlarla geldiklerini pek ayrıntılı anlatıyorlar.
Gülhis: Sanırım beşerler ‘’Oyunlara karşı olan birileri vardı ve bunu uzun vakittir biliyorduk’’ kısmını ‘’Böyle bir yasa hazırlandığını biliyorduk’’ olarak algılamış. Bu yüzden ‘’Nasıl bize haber vermezsiniz?’’ diyor da… Yani o birinci bilgiye hepimiz sahiptik diye düşünüyordum ben. Bugüne kadar kesimin içinde olup da Eser’in bahsettiği haberlerden birine bile denk gelmemiş olamaz beşerler. Lakin sanırım bu haberleri yapanların ne kadar derin olduğunu, kendi kendine konuşan birkaç kişi olmadığını görmek herkesi şaşırttı.
Tuğbek: Natürel, yani bu türlü oyun tersi bir lobileşme daima vardı. Mesela biz bu yasanın kokusunu birinci sefer Sabah’da çıkan bir haberlerle aldık. Lakin bir yasa hazırlığı olduğunu görüştüğümüz herkes reddediyordu. Bir taslak yazıldığınıysa evvelki hafta bir oyun şirketinden duyduk. Duyar duymaz da ne olup bittiğini öğrenmek için çabucak devreye girdik ve o ana kadar daldan kimseyle görüşülmediğini öğrendik.
Eser: Yani Türkiye’de oyunlarla ilgili bir yasa hazırlığı yapılıyor fakat bundan ne oyuncuların, ne dalın önde gelen isimlerinin, ne de derneklerin haberi var, bu mudur? Oyun şirketinden gelen o duyum olmasa bu tasarıyı Meclis’e geldiği vakit bir anda öğrenecektik ve her şey için çok geç olacaktı diye anlıyorum ben.
Tuğbek: Meclisten geçene kadar duymayacağımız kısmına katılmıyorum. İlla ki haberimiz olacaktı. Geç haberimiz olmasının sebebi Aile Bakanlığı ve CHP’nin bir yıla yakındır birbirinden habersiz olarak yaptığı hazırlıkları devlet içinde de paylaşmamış olması. Yani bu oyunlardan birinci derece sorumlu bakanlıklarla dahi paylaşılmamış. Bunu başka bakanlıklarla görüştükleri noktada bize gelmemesi, basına sızmaması kaçınılmaz, hakikaten de o denli oldu. Biz mümkün olan en kısa müddette hem BTK yöneticileri hem Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcımızla oturup detaylıca konuştuk, hususların üzerinden geçip gördüğümüz teknik sıkıntıları ilettik.
Gülhis: Gerçekten haber çok süratli yayıldı, o kadar süratli yayıldı ki DW haberi çıkar çıkmaz bir şey demeyen herkese, ‘’Sen niçin konuşmuyon?? Maddeden yana mısın sen ha??’’ muamelesi çekildi. Bilemiyorum, tahminen de yeni gümrük düzenlemesi konusundaki acımız taze olduğu için de bu panik havası oluştu fakat mesela biz hâlâ Discord’un yasını tutuyoruz. Ki Discord çat diye kapandı, tıpkı şey Steam’in başına gelmez mi?
Eser: Bence gelebilir, gelirse de kimse ‘Aaa bunu hiç beklemiyorduk’ demeyecektir herhalde.
Can: Hatta tam tersine, hepimizin korktuğu şey o bence şu noktada.
Tuğbek: Şu an yasa nezdinde mevcut düzenleme de buna müsaade veriyor. Ülkenin rastgele bir kentindeki, rastgele bir ilçesindeki bir savcı BTK’ya resmi yazı göndererek Steam’i kapatın derse BTK birkaç saat içinde kapatmakla yükümlü. Yani aslında o risk her vakit var. Lakin bunun olması için savcıları ikna etmek gerekiyor, bir savcı da somut bir hata ögesi olduğunu görmeden bunu keyfi olarak yapmak istemiyor. Aslında bu maddeyi getirmek istemelerinin sebebi bu.
Eser: Yani bir bakıma vefatı gösterip sıtmaya razı edilmiş oluyoruz. “Şu an da istesek kapatırız, fakat maddeleştirelim ki kapatma muhakkak kurallara olağan olsun” denmiş oluyor güya.
Tuğbek: Ben vefat ile sıtma benzetmesini sevmiyorum. Bu türlü deyince güya eski sistem çok daha berbattı bu daha düzgün üzere algılanıyor. Biz daha çok eşşeği verip katırı almış oluyoruz. Bundan sonra daha çok kapatma talebi gelir, lakin bunlar daha makul bir süreçle işler. Zira bunun tebligatı var, yanıt verme mühleti var, ceza sonrası geçen müddeti derken dört ila altı ayı bulur %90 kapamalara gelmek. Ancak artık savcı ikna etmek, kabahat oluştuğunu göstermek zorunda olmayacak kimse.
Eser: Bu birden fazla büyük platformu ilgilendiren bir şey ancak olağan herkes daha çok Steam tarafına odaklanmış durumda. Valve bu bahislerde biraz başına buyruk sonuçta, o denli “Tabii çabucak temsilci yolluyorum” falan demesi güç. Daha şunun şurasında Türkiye’yi farklı bir bölge olmaktan çıkarıp MENA’ya ekleyen, TL ile oyun satın alımını durduran, yansıları de umursamayan bir platformdan bahsediyoruz. Sence bu yasa üzerinden %90 daraltma görmemiz ne kadar sürer 🙂
Tuğbek: Temsilci de yollamayacak esasen, Türkiye’den bir kişi yahut şirketi, bu bir avukatlık yahut danışmanlık ofisi olabilir, temsilcisi olarak atayacak. Steam’in bunu diğer ve bize de misal birden fazla ülkede aslında yaptığını biliyoruz. Tasarıya son dakikada yerli yaş derecelendirme sistemi falan eklerlerse Steam’in bunu kabul etmesi güç, Gabe’e git arayüz değiştir, katalog düzenle, kurallarını baştan belirle diyemezsin. Gabe seni sallamaz. Ancak şu an gördüğümüz tasarıda istenen yaş derecelendirme ve ebeveyn kontrolü üzere özellikler aslında Steam’de var. Temsilci istemelerinin sebebi de tebligat yollayacak bir adres olsun elimizde, bir bilgi falan lazım olursa size ulaşalım gibisinden.
Eser: Pekala biz bu durumda ne yapabiliriz, haydi her şeyi geçtim, düz vatandaş olarak soruyorum. Öylece oturup kuzu kuzu bekleyecek miyiz, yoksa toplumsal medyada ses çıkarmak bir işe fayda mı?
Tuğbek: Artık önümüzdeki en büyük risk yasaya son dakikada bir şeyler eklenmesi. Bizim yapılacak bir değişikliği öngörmemiz mümkün değil zira o artık siyasi kanattan gelir, oyun bölümünün oralara erişimi yok. Kimin ne yapacağını da bilemezsin. Bunu engelleyebilecek tek şey şu an gençlerin verdiği reaksiyon. Yani ‘’Aman gençler oyununa dokunulmasın istiyor, biz buraya onları daha da kızdıracak bir şey koymayalım’’ dedirtebilmek lazım. Fakat bu bahsettiğim oyun aykırısı kümeler bunu zorlayacaktır, bundan eminim.
Eser: Gençlerin verdiği reaksiyon diyoruz da aslında verilen yansıların de bir şeyleri değiştirmeye yetmediğini biliyoruz bir yandan 🙂 Yurtdışı alışveriş sorununda en son 30 euro hududunun da kaldırılacağı ortaya çıktı, güya büyük reaksiyon oluştu. Sonuç? Hiçbir şey değişmedi, söylenen tarihte hudut kalktı, Amazon üzere devler bu kanuna tabi olmayan kitap gönderimini bile kaldırdı. Bunda da geri adım atılacağını hiç sanmıyorum şahsen.
Gülhis: Alışılmış, zira bu türlü konuşunca yalnızca halihazırda var olan ve çok makul birtakım sistem özelliklerini yasalaştırmak istiyorlarmış üzere geliyor kulağa lakin hepimizde geçmiş deneyimlere dayanan bir güvensizlik var. Discord konusunda da dal standardı bir bağlantı platformu olduğunu anlatmaya çalıştık vaktinde. Başaramadık. Ya da daha berbatı; biz anlattık ve anladılar da ancak kimsenin umrunda olmadı o denli bölüm standardı falan…
Tuğbek: Discord’u başka bir yana koymak lazım, bir sohbet uygulaması ve toplumsal medya olarak görüldüğünden bu yasaya tabi değil. Yani Meta’ya ne yazılmışsa Discord’a da o yazılacak, o yüzden bende geri geleceği umudu hiç yok maalesef.
Ama reaksiyonların işe yaramadığı hissine de kapılmamak lazım. Evvel neye yaradığını anlamalıyız. Kitlesel yansılar anlık olarak büyük kaygıların önünü kesmeye fayda lakin uzun vadede sonuç getirmez. Yani bugün gençlerin verdiği reaksiyon kamu nezdinde büyük reaksiyon buldu ve bu maddeyi durduracak, erteleyecek, yumuşatacak tesirleri yarattı. Yasa ve siyaset yapıcılar “Biz burada kusur mı yapıyoruz?” diye sorguluyor.
Ama büyük bir zafer kazanılsa bile, ki bence yasanın ertelenmesi bile büyük bir zafer olur, bu iş burada bitmeyecek. Asıl sorun ses çıkartmaktan çok oyunlara karşı olanlarla uzun vade çabayı verebilecek sivil, akademik sistemleri yasal yollarla kurabilmek. Dernekler, birlikler, seminerler, kongreler, fuarlar… yapılabilecek o kadar çok şey var ki.
Biz zati bakanlıkla görüşüp teknik mevzularda bilgilendiriyoruz. Zira asıl niyet oyunları kapatmak olmasa bile maddeyi hazırlarken o denli bir unsur muharrirler ki orada oyun platformlarının ahenk sağlayamayacağı bir şey gözden kaçar. O otomatik olarak kapatmayla sonuçlanır. Ancak oyun geliştiriciler olarak bizim bakanlıkları, oyunların hiç de sanıldığı kadar ziyanlı olmadığına ikna etme bahtımız yok. Derler ki doğal “malım kötü” demeyeceksiniz. Bunu söylemesi gereken akademisyenler ve gençler.
Ama halihazırda yasa taslağında, yazılım seviyesinde saat sınırlanması, derecelenmemiş oyunların katalogdan çıkarılması üzere teknik külfet yaratacak hususlar var biz bunları aslında çözebiliyoruz.
Gülhis: Artık platformlarda esasen derecelendirme sistemleri var, ebeveyn kontrol seçenekleri de var. O vakit bu yasa işleri nereye götürmeye çalışıyor diye sorguluyor insan. Mesela yerli derecelendirme yapmasınlar da PEGI ya da ESRB derecelendirmesi istesinler. E bu derecelendirmeler parayla? Üstelik web sitelerinde bir fiyat tablosu da yok, irtibata geçiyorsunuz, onlar size oyunun büyüklüğüne nazaran fiyat kesiyor. En son UK bazlı bir dernek 2014’te bu mevzuda bir teşebbüste bulunduğunda en düşük fiyat 260 Euro’ymuş. ESRB fiyatları daha da yüksek. E o vakit konutta bir başına yaptığın bir bulmaca oyununa apansızın 13 bin TL masraf çıktı. Lakin işte bir derecelendirmesi yoksa da direkt +18 olarak süreç görmesi muhabbeti var.
Tuğbek: Yetkililerle bu durumu biz de paylaştık, üzerine çalışacağız, düzelteceğiz dediler de ne yapacaklarını bilemiyoruz. Şayet düzeltmezlerse tekrar bütün platformların kapanmasına gidebilecek bir husus bu. Üstelik hangi derecelendirme sistemini nasıl kullanacakları da yönetmelikle belirlenecek ve bu ne olacak biz de bilmiyoruz şimdi. Aman PEGI’yi koşul koşmayın dedik konuştuğumuzda, zira mesela Apple iOS Store’da PEGI yok, Apple’ın kendi sistemi var. Bir liste yapıp hangi sistemlerin kabul edileceğini belirtin. Lakin kalkıp da “PEGI yoksa kaldıracaksınız” derlerse taşınabilir oyunların hepsi sarfiyat. Apple kalkıp da 100.000 oyundan PEGI mi isteyecek bizim için? O yüzden derecelendirme dışı olanlar için de +18 kabul edilsinler, ancak sistemden çıkarılmasınlar diyoruz. Zira bu gerçekten bütün platformların başını yakacak bir şey.
Gülhis: Üstüne bir de şu ana kadar değinmediğimiz temsilcilik konusu var ki ben bu bahiste hala telaşlıyım. Zira bu bağlantı iki taraflı olursa yürür. Şu anda Türkiye’de aslında distribütörü, ofisi, PR şirketleriyle mutabakatı olan oyun şirketleri var mesela biliyoruz. Fakat Steam’in mesela bırakın bu türlü bir teşebbüsünü, bir bağlantısı olduğunu dahi hiç duymadım ben şu ana kadar.
Tuğbek: Zati bu taslaktan çıkabilecek tek mani temsilcilik atanması. Ben açıkçası temsilcilik atanması noktasında pek badire yaşayacağımızı düşünmüyorum, zira bir avukatlık ofisiyle mutabakatına bakıyor yalnızca. Lakin toplumsal medya şirketleri tarafında da da bu iş bu türlü başladı, sonra ofis açma mecburiliği falan geldi. Bizim görüştüğümüz oyun platformlarının hiçbiri temsilcilik fikrine kapalı değil, temsilcisini atamış olanlar dahi var. Bugün hiçbir oyun platformu için bu türlü bir temsilci atamak zerre kasvet değil. Bir platform temsilci atamazsa bunun sebebi elini verip kolunu kaptırmaktan korkması olur. Öbür ülkelerde yaşadılar bunları, bu bu türlü naif başlar, sonra sansür talepleri, kullanıcı bilgilerinin keyfi paylaşılması, ofis açmaya zorlanması üzere tolerans gösteremeyecekleri yerlere gelir. Adam ileride bunun nereye gidebileceğini bilemez ki. Bu yüzden kamunun talebi yalnızca muhataplıktan ibaretse oyun platformlarına bu işin saçma yerlere gitmeyeceğinin itimadını vermeleri gerekiyor. O vakit herkes atar temsilcisini.
Eser: Lakin haydi diyelim bu yasa tasarısında hakikaten de oyuncuların ve sizin görüşleriniz dikkate alındı, abartı şeylerden kaçındılar, hatta temsilci konusunda bile açık kapı bıraktılar. Tekrar de bu platformların üzerinde tabiri caizse kılıç sallanırken “kazandık” demek fazla optimistlik olacak gibime geliyor.
Gülhis: Ayrıyeten ben şirketlerde ülke olarak ‘’Abi hiç bulaşmayalım daha iyi’’ üzere bir izlenim yarattığımızı düşünüyorum. Mesela kitap ve mecmualar hâlâ gümrük vergisinden muaf lakin Eser’in de dediği üzere Amazon US ve DE Türkiye’ye satışı kapatırken hiç ne gümrükten geçer ne geçmez bakmamış aşikâr ki. Aman toptan kapatalım da başımız yanmasın demişler. Amazon’un uğraşmadığı yerde Steam neden uğraşsın?
Tuğbek: Esasen ne olursa olsun duruma asla kazandık bitti gözüyle bakmamak lazım. Bugüne kadar bu yasanın gelmemiş olması büyük bir zafer. Bu yasanın bin beteri on sene evvel gelmiş olsa direnecek gücümüz bugünkü kadar olmazdı. Lakin biz müsaade verirsek bu çember yavaş yavaş daralacak. Yani önümüzdeki asıl risk bu. Bu yasanın kendisiyle bu türlü çok ağır bir şeyler gelmiyor fakat anti-gaming kümeler burada durmayacak ki. İstedikleri sertlikte yasa çıkartamamış olacaklar. Seneye tekrar deneyecek, sonra tekrar deneyecek, biz oyunlardan zevk alamaz hale gelene kadar bunu zorlayacaklar. Yani biz bu bir haftadır gösterdiğimiz yansıyı bir ay, bir sene, 3 sene sürdürmezsek çember adım adım daralacak.
Gülhis: Bizim gümrük muhabbeti üzere yani. O da çok makul sonlarla başlamıştı, artık 1 liralık alışveriş bile gümrük müşaviri gerektiriyor.
Tuğbek: Motamot, biz gerçekten organize olup daima birlikte çalışıp bunun önünü kesersek bu çemberin daralmamasını sağlayabiliriz. Zira “o” yasa bu yasa değil. Fakat seneye ne olur bilemeyiz. Zira dediğim üzere bu beşerler 10 yıldır bunun üzerinde çalışıyor, baskı yapıyor. Ve bu bu türlü kapalı gizemli bir şey değil yani Eser de söyledi, Google’da aratınca haberler, yazılar esasen ortada. Lakin hani diyelim bu yasa bu türlü çıktı ve dertli bir şey de yok. Oh rahatladık artık oyunları rahat bırakalım demeyecek kimse.
Yeri gelmişken şunu da söyleyeyim ki ben bunu bakanın yüzüne de söyledim. Bizim zati oyun bölümü olarak çocukları korumak üzere bir vazifemiz yok, bizim misyonumuz ebeveynlere çocuklarını korumak için gerçek araçları vermek. Bizim tek sorumluluğumuz bu. Lakin işte karşıdaki arkadaşlar bizden daha çok çalışıyor ve artık o denli bir noktaya geldik ki illa ki bir şey çıkaracaklar. Şu noktadan sonra değerli olan çıkanın ne olacağı ve yasa çıksa da çıkmasa da bu hususun peşini bırakmamamız.
Can: Valla taze bir ebeveyn olarak hak verdim dediğine. Ki ebeveynler çocuklarını müdafaayı öğrenemedikten sonra bir biçimde bir yerden yeniden patlak verir illa. Oğlan artık 5 yaşına geldi bizim, o yüzden etkin olarak kullanmaya başladım ve bir sürü platformda bu hususta tonla tedbir alındığını net bir formda görüyorum daima. Neredeyse hepsinde görebiliyorsun ne oynadı, ne yaptı, ne kadar kullandı diye.
Eser: Ebeveyn olarak hak verelim vermesine de, mesela bu düzenekler Roblox’ta da yok muydu? Vardı lakin kimse “E haydi bunu kullanmayan aileleri eğitelim” demedi. Bunun yerine ‘çaaat’ diye kapandı, yani dolaylı yoldan da olsa oyuncuları cezalandırmak daha kolay geldi. Olması gerekenin ne olduğunu biz biliyoruz ancak uygulaması gerekenler uygulamıyor sonuçta.
Tuğbek: Biz bir de bu türlü lobi yapan, çok gelişmiş ve güçlü tüketici STK’ları olan, kendi içinde birliği çok güçlü bir dal de değiliz ya; o yüzden çok açık hedefiz. Yani prim yapmak isteyen, kendi PR’ını yapmak isteyen beşerler için de saldırması çok kolay bir bölümüz.
Ya birkaç sene evvel mesela oyunlarda İslamofobi diye bir şey uydurdular gördünüz. Hiç de altı dolu olan bir şey değildi. Birileri kendi reklamını yaptı orada lakin biz bunlara karşı kendimizi savunamıyoruz. Yani neyse ki oyuncular birinci kere bu mevzularda çok önemli bir ses çıkartıyorlar. Bir de şu var, şayet Türkiye’de taşınabilir oyun kesimi çok büyük ekonomik muvaffakiyetler sağlamış olmasaydı biz gerçekten 5 sene evvel gitmiştik. Şu an bizi koruyan en kıymetli şey bu taşınabilir oyunlarda gördüğümüz ekonomik muvaffakiyetler, onların sayesinde bir aman ihracatımız, dövizimiz, yatırımımız gitmesin niyeti de koruyor bizi.
Gülhis: Artık ben burada öteki bir mevzuya geçmek istiyorum, o da şu: Yasanın sızdırılan, bizim gördüğümüz kısmında ‘’oyun dağıtıcısı’’ diye bir tabir var ve bir erişim sayısı belirtilmiş hudut olarak. Elbette birinci akla gelen Steam, Epic falan lakin mesela senin dediğin üzere Apple Store’u, Google Play’i falan da kapsıyor bu yasa, lakin tahminen GOG da var, itch.io da var, ne bileyim, yakın vakte kadar Blizzard oyunları yalnızca Battlenet’ten alınıyordu mesela, şirketlere ilişkin launcher’lar var… Bunlar da maddeden etkilenecek mi?
Tuğbek: Artık bir trafik sayısı belirleyecekler. O sayı ne olacak bilemiyorum şu an lakin sonuç itibariyle günde belirli bir sayının üzerinde oyuncunun kullandığı platformlar bu yasaya tabi olacak. Bunun içine EA, Ubisoft falan eklenmesin diye de çaba veriyoruz zira onlar hayatta kıllarını kıpırdatmazlar bu türlü bir şey için. Öbür yandan Türkiye’de halihazırda yayıncılık ofisi olanlar ‘’Ya biz bunu aslında yapıyoruz, temsilcimiz var’’ gözüyle bakıyorlar olaya.
Can: Bu ortada toplumsal medya üzerinden kimi Türk oyun geliştiricileri ulaşmayı başarmışlar Valve’a ve “Haberiniz var mı?” diye sorduklarında “Evet, gördük ve yakından takip ediyoruz” yanıtı almışlar. Onlar da farkında yani şu an. Ancak tam olarak kim ne yanıt verdi, şu an onu söyleyemiyoruz anladığım kadarıyla, değil mi?
Tuğbek: Yani şu noktada doğal size bile isim veremiyorum 🙂 Sonuçta şirketler durumu kendileri yönetmek, kendileri duyurmak isteyecektir ancak birçoğu temsilcilerini atamaya da başladı. Haberi olmayan, bu bahis üzerinde olmayan bir platform olduğunu düşünmüyorum.
Eser: Gözden kaçan bir şey de var sanırım, sonuçta bilhassa de PC tarafında Steam’i, Epic’i, atıyorum Ubisoft Launcher’ı falan cezalandırmak, bant daraltmak vs oyuncuları “oyunlardan koruyacak” bir kalkan olamaz ki. Bu sefer de son yıllarda ülkemizde azalmaya başlayan korsan oyunculuk muhteşem tırmanışa geçer, oyunu Steam’den oynamayız da indirerek oynarız. Bunun önüne geçilmesi esasen mümkün değil. Bunun yol açabileceği öteki tehlikelerden haberdar mı ki mesela BTK?
Tuğbek: Biz bunu BTK’ya söyledik esasen. Aile çocuğunu denetlemiyorsa çocuk da zati bu platformların hiçbirini kullanmaz, masraf korsandan indirir. Bence bir çocuğa gelebilecek en büyük ziyan bilgisayarına yahut kullandığı aygıtlara virüs bulaşması. Hele ki taşınabilir oyun indiriyorsa, telefonu hacklenirse o telefonda iletileşme yazılımları da var, kamerası da var, galerisi var. Çocuğun başına gelebileceklerin haddi hesabı yok. Önemli kontroller uygulayıp çocukları korsana iterseniz çok daha büyük sıkıntılarla karşılaşabilirsiniz, asıl iş o vakit çocuklara ziyan verebilecek yere sarfiyat. Yani bizim, çocuklarımızın oyun oynadıkları platformların resmi platformlar olduğundan emin olmamız lazım. Zira buralar ailenin denetleyebileceği ve çocukların makûs yazılımlardan uzak kalabileceği yerler.
Eser: Hayır bir de bu platformlar bizim parasını vererek satın aldığımız oyunlarla dolu. Neden kalkıp da korsana muhtaç kalalım ki bir anda? Benim mesela Steam’e erişimimin kısıtlanması Steam’i değil mülk sahibi olarak beni cezalandırmak demek olmuyor mu? “Apartman yöneticisi kurala uymamış, o vakte kadar kendi konutuna giremezsin” demek üzere bir şey olacak bu.
Tuğbek:: Bunu da söyledik. Bunu toplumsal medyayla kıyaslamayın, Instagram’ı kapatmaya benzemez bu dedik. “İnsanların mülkünden ve milyarlarca dolarlık mülkten bahsediyorsunuz, bunu elinden almış olursunuz” dedim. Orada da “Kapatmıyoruz ki, %90 kısıtlıyoruz” kozu var ellerinde 🙂 Tekrar de bunu çok açık belirttik, insanların mülküyle, mülk hakkıyla oynamış olacaksınız diye. Yetkililer bu maddeyle işin oraya hiçbir vakit gelmeyeceğini düşünüyor, onu gördüm. Bir yerleri kapatacaklarını, %90’a getireceklerini falan düşünmüyorlar. Aslında tasarıda da “Bu ceza verilir” demiyor, “yapılabilir, edilebilir” diyerek hareket alanı bırakmışlar kendilerine.
Eser: O hususları oraya boş yere eklememişlerdir, bu %90 sıkıntısı zirvemizde Demokles’in kılıcı üzere sallanacak kesin. Lakin mesela oyunları hangi kriterlere nazaran değerlendirecekler, orasını da bilmiyoruz değil mi?
Tuğbek: Bize gösterilen maddede oyunun kıymetlendirilmesi, oyunun içeriğine yönelik bir karar alınması diye bir şey yok ancak benim de esasen en büyük kaygım son dakikada bu türlü bir şey eklemeleri. Yoksa şu an ebeveyn kontrolü diyor, yaş derecelendirme diyor, temsilci diyor. Bunlar yabancı olduğumuz şeyler değil. Ancak alışılmış şöyle de bir ihtimal var, hani bu olay cuma günü patladı ve ortalık karıştı ya. Biz salı günü görüştüğümüzde bakana yürek yiyerek şunu söyledim: “Sosyal medyayı eksiksiz yasakladınız, kimsenin sesi çıkmadı. Oyunları yasaklama niyetini ortaya koyduğunuz anda ortalık karıştı. Ne kadar reaksiyon aldığınız gördünüz, değil mi?”. Tahminen de taslakta o denli bir şey vardı fakat salı günü bize gelene kadar bu yansılar üzerine bir şeyleri çıkarmış olabilirler. Oldu mu, olmadı mı bilemem lakin bizim gördüğümüz taslakta bu türlü bir şey yok diyebilirim.
Ha ancak bunu da son dakikada torba yasaya bir biçimde sokmaya çalışacaklardır diye düşünüyorum, bunun kulisini yapıyorlar zira.
Eser: Bir yandan şunu düşündüm, hani bu saydıklarımızın kulisini yapıyorlar diyoruz ya… Karşı tarafın da elinin armut toplamaması lazım aslında. Orada bunun kulisini yapan akademisyenler varsa bizim tarafta da oyunların ne kadar sağlıklı olduğunu anlatan, çocuk ve gençlerin gelişimindeki katkılarına odaklanan bir şeyler olması işe yaramaz mıydı?
Tuğbek: Motamot o denli. Hani 5 milyondan fazla oyuncu var diyoruz ya, bunların da birçok üniversite öğrencisi. Yani en büyük etkiyi yaratabilecek kitle bu, fakat golü de tekrar akademi etrafından yiyoruz. Bu mevzularda illa ki sosyoloji, pedagoji okuyan oyuncular var, hocaları var, etrafları var. Şu an en büyük sıkıntılarımızdan biri bu. “Oyunlar şiddete iter, bağımlılığa iter, kumara iter” diye diye, yıllardır başlara vura vura kabul ettirdiler. Bizim bu algıyı kırmamız kural. Oyunlar şiddete itmez, bağımlılığa itmez, kumara itmez. Bizim de bunları makaleleştirmemiz lazım. Bilhassa üniversitedeki gençlerimiz hocalarıyla konuşsalar, çalışmalar yapıp tezler yazsalar, seminerler düzenleseler… Ne kadar hoş olurdu. Unreal Engine’nin bilmemnesi üzerine esasen tezler var, birileri de “Oyunlar çocukları kumara iter mi?” diye tez yazıp bunun yanlışlığını göstersin mesela.
Eser: Neyse en azından biz kendi makalemizi yazmış olduk, değil mi? Bilimsel geçerliliği olmasa da kaç bireye ulaşsak kârdır 🙂
NE OLDU (OKUMAYA ÜŞENENLER İÇİN ÖZET)
29 Ocak’ta DW Türkiye’nin haberleştirmesiyle yayılan yasa tasarısı ‘’oyun dağıtıcısı’’ ve ‘’oyun sağlayıcısı’’ isimleri altında, içinde Steam ve Epic Games üzere devlerin de bulunduğu oyun şirketlerini yasal yaptırımlara tabi tutacaktı.
- Torba maddede şu anda ne var?
Yasa tasarısının, Tuğbek:’in TOGED’le birlikte 3 Şubat’ta gördüğü versiyonunda oyun sağlayıcısı şirketler için temel olarak oyunlara yaş derecelendirmesi getirme, ebeveyn denetimi sağlama ve Türkiye’de temsilci bulundurma gereklilikleri kural koşuluyor. Bu temsilcilik gerekliliği yalnızca bir ofis kurarak değil, distribütör aracılığıyla, bir avukatlık şirketiyle anlaşarak ve gibisi usullerle de sağlanabiliyor.
- Bu yasa tasarısı ne vakit ortaya çıktı? Kimlerin haberi vardı?
Yasa tasarısı yeni ancak gerisindeki fikir maalesef hiç de yeni değil. Çok uzun müddet boyunca oyunların algılanan ziyanı üzerine konuşan (ki bu bahiste yazılan makaleleri ve hazırlanan haberleri illa ki görmüşsünüzdür) ve bu mevzuda bir şeyler yapılmasını isteyen insanların varlığını biliyoruz. Ama bu türlü bir yasa tasarısının hazırlandığını daima birlikte öğrendik.
- TOGED, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’yla ne konuştu?
TOGED yetkilileri 3 Şubat’ta randevuyla görüştükleri bakanlık görevlilerine oyun bölümünden isimler olarak yasanın uygulanamaz gördükleri kısımlarını ve mümkün bir kısıtlanma halinde hem bölüm çalışanlarından hem de oyunculardan neden şu anda olduğundan da büyük bir reaksiyon göreceklerini belirttiler.
Bu hususlar ortasında Steam vb. şirketlerin yazılımsal olarak oyun mühletini kısıtlamasının mümkün olmayacağı, istenen birçok özelliğin donanımlarda bulunduğu, yaş derecelendirme sistemlerinin kısıtlamaları üzere hususlar vardı.
- Daha evvel de başımıza emsal olaylar geldi. (Bkz. Discord) Bizim sesimiz boşuna mı çıkıyor?
Hiç de bile! Tersine, Tuğbek: bile yaptıkları görüşmede gördükleri taslağın makullük düzeyine şaşırdığını, alınan reaksiyon üzerine taslakta hiçbir görüşme yapılmadan değişikliklere gidilmiş olabileceğini belirtiyor. Lakin bunun bir ‘’zafer’’ olmadığını, bu süreç sırasında ve sonrasında da en az oyunlara karşı lobi yapan kesim kadar istikrarlı ve ısrarcı olmamız gerektiğini söylüyor.
- Peki ya artık?
Biz oyuncular ses çıkarmaya devam edeceğiz, orası öyle! Ancak vakit oyuncuların, oyun kesimi çalışanlarının, akademisyenlerinin ve öğrencilerinin birlik olma vakti. Bu yalnızca toplumsal medyada ses çıkarmak olarak değil; çıkarılan içeriklerle, akademik çalışmalarla, makalelerle, seminerlerle desteklenecek bir ses çıkarma olmalı. Oyunlar bizim, kaptırmamak için elimizden geleni arkamıza koymayacağız.
