Google, 2010 Yılında Çin’de Arama Motorunu Neden Kapattı? İşte 2010 Krizine Dair Bilinmeyenler!
Google, 2010 yılında Çin’deki arama motoru trafiğini Hong Kong’a taşımış ve bir müddet sonra artık erişilmesi imkânsız bir platform hâline gelmişti. Pekala bu kararların gerisinde 2010’a kadar aslında neler yaşandı?
Herkes Google’ın dünyanın her yerinde, hayatın tam merkezinde olduğunu düşünse de aslında Çin pazarında durumlar biraz karışık. Teknoloji devi, 2010 yılında aldığı epey radikal ve riskli bir kararla Çin’deki arama motoru faaliyetlerini durdurmuştu.
Peki milyarlarca potansiyel kullanıcısı olan devasa bir pazardan ve milyarlarca dolarlık gelirden vazgeçmek bir şirket için kolay mı? Doğal ki hayır lakin işin içinde önemli siber hücumlar, insan hakları ihlalleri ve ağır sansür baskısı olunca Google için bardağı taşıran son damla düşmüştü…
Google aslında olacakların farkındaydı
Google aslında Çin pazarına 2006 yılında “Google.cn” ismiyle giriş yaptığında, mahallî maddelere uyacağını ve birtakım hassas hususlardaki arama sonuçlarını filtreleyeceğini kabul etmişti. Şirket o periyotta “hiç bilgi olmamasındansa, sansürlü de olsa bilgiye erişim daha iyidir” ideolojisiyle hareket ediyordu lakin yıllar geçtikçe Çin hükûmetinin talepleri ve internet üzerindeki baskısı azalmak yerine daha da arttı.
Google, kendi misyonu olan “bilgiyi organize etme ve herkes için erişilebilir kılma” gayesiyle Çin’in katı internet kuralları ortasında sıkışıp kalmaya başladı. Kullanıcıların özgürce bilgiye ulaşamaması, şirket içinde de huzursuzluk yaratıyordu ve bu durum sürdürülebilir bir iş modelinden çıkıp etik bir meseleye dönüşmeye başlamıştı.
2009’un sonlarındaki siber atak her şeyi değiştirdi
İpleri koparan asıl olay ise 2009’un sonlarında tespit edilen ve “Aurora Operasyonu” olarak bilinen büyük çaplı siber hücumlar oldu. Google, Çin kaynaklı olduğu belirtilen bu hücumların, şirketin fikri mülkiyetini çalmaya yönelik olduğunu ve daha da kıymetlisi Çinli insan hakları savunucularının Gmail hesaplarına sızmayı hedeflediğini açıkladı. Bu durum artık yalnızca bir sansür problemi değil, tıpkı vakitte önemli bir güvenlik ve zımnilik ihlaliydi.
Google idaresi, kullanıcılarının güvenliğini garanti edemediği bir ortamda daha fazla taviz vererek çalışamayacağına karar verdi. Bu siber hücum, Google’ın “don’t be evil” (kötü olma) mottosuyla direkt çatışıyordu ve şirket için bir dönüm noktası olmuştu.
Google arama motoru trafiğini taşıma kararı aldı
Yaşanan bu krizin akabinde Google, 2010 yılının başında artık arama sonuçlarını sansürlemeyeceğini tüm dünyaya duyurdu. Bu karar, Çin hükûmetinin kurallarına direkt bir başkaldırı niteliğindeydi ve beklendiği üzere Pekin idaresi tarafından güzel karşılanmadı.
Google, sansürsüz bir hizmet sunabilmek için arama motoru trafiğini Çin ana karasından, daha özgür internet maddelerine sahip olan Hong Kong sunucularına yönlendirmeye başladı lakin vakitle Çin’in “Büyük Güvenlik Seddi” (Great Firewall) bu yönlendirmeleri de engelledi ve Google hizmetlerine erişim ana karada neredeyse imkânsız hâle geldi.
Google’ın yerini Baidu aldı
O yıldan bugüne de değişen rastgele bir şey yok. Özetle Google’ın Çin’den çekilmesi, yalnızca ticari bir uyuşmazlık değil, internet özgürlüğü ve kullanıcı saklılığı ismine atılmış tarihi bir adımdı. Google bu pazardan çıktıktan sonra meydan, lokal arama motoru Baidu’ya kaldı ve Baidu, Çin’in tartışılamaz lideri oldu.
Google aradan geçen yıllarda Çin pazarına tekrar girmek için çeşitli projeler üzerinde çalışsa da (örneğin Dragonfly Projesi), 2010 yılında yaşanan bu itimat krizi ve sansür konusundaki kırmızı çizgiler, şirketin Çin seddini aşmasının önündeki en büyük mahzur olmaya devam ediyor.
