Tek Soruluk Dev Anket: 15 Yaş Altı Çocuklara Sosyal Medya Yasaklanmalı mı?
Her hafta Webtekno olarak takipçilerimize gündemdeki yeni bir mevzuyu soruyor ve görüşlerini dinliyoruz. Bu haftaki hususumuz ise “15 yaş altı çocuklara toplumsal medya yasaklanmalı mı?”
Çocukların ellerinden düşmeyen telefonlar, saatlerce kaydırılan Reels ve TikTok görüntüleri, sonu gelmeyen bir içerik tüketimi… Son yılların en büyük tartışma bahislerinden biri hiç elbet çocukların toplumsal medya kullanımı. Gelişim çağındaki çocukların psikolojisinden tutun da siber zorbalığa maruz kalmalarına kadar pek çok tehlike barındıran bu dijital dünya, ebeveynlerin de en büyük dehşetli düşü hâline geldi.
İçerikten Görseller
‹ ›
Biz de Webtekno olarak Cuma günü başlattığımız “Tek Soruluk Dev Anket” serimizde parmağımızı bu kanayan yaraya basalım dedik ve sizlere “15 yaş altı çocuklara toplumsal medya yasaklanmalı mı?” sorusunu sorduk. X, Instagram, LinkedIn ve YouTube topluluk sekmelerimiz üzerinden binlerce takipçimizin katıldığı bu anketin sonuçları ve gelen yorumlar, Türkiye’deki dijital ebeveynlik dertlerini gözler önüne seriyor.
İçerikten Görseller
‹ ›
Webtekno olarak “Tek Soruluk Dev Anket” serimizde rastgele bir taraf tutmuyor, grup olarak büsbütün objektif kalıp sadece siz kıymetli takipçilerimizin ve toplumun nabzını tutmayı hedefliyoruz.
Webtekno takipçilerinin büyük çoğunluğu “Evet, yasaklanmalı!” diyor
Dört farklı platformda gerçekleştirdiğimiz anketin sonuçları birbirine hayli paralel ve ileti çok net. Türkiye’deki kullanıcıların çok büyük bir kısmı çocukların toplumsal medyada kontrolsüzce vakit geçirmesinden rahatsız.
Rakamlara baktığımızda Instagram’da oy kullanan yaklaşık 3.150 kişinin %85’i “Evet” derken, sadece %15’i “Hayır” dedi. LinkedIn’de de tablo pek farklı değildi, iştirakçilerin %75’i yasaklanması gerektiği istikametinde oy kullandı. X ve YouTube platformlarında da “Evet” oyları açık orta öndeydi.
Peki takipçilerimiz neden bu türlü düşünüyor?
Yorumları incelediğimizde iki ana görüşün birbiriyle çarpıştığını görüyoruz.
- “Gelişim çağında çok çabuk etkileniyorlar”: “Evet” diyenlerin en büyük münasebeti, 15 yaş altı çocukların zihinsel ve ruhsal gelişimlerinin şimdi tamamlanmamış olması. Filtresiz içeriklerin, yanlış rol modellerin ve siber zorbalığın çocukların beynini yıkadığına ve odaklanma sıkıntıları yarattığına dair çok sayıda yorum var.
- “Yasak tahlil değil, ebeveyn kontrolü şart”: %15 – %25 bandında kalan “Hayır” cephesinin de aslında toplumsal medyanın ziyanlarını reddetmediğini görüyoruz fakat bu kitle, devlet yahut platform dayanaklı bir yasaktan çok, tahlilin ailede bittiğini savunuyor. “Yasaklarsan daha çok merak eder, kıymetli olan ebeveyn denetimli bir özgürlük getirmek” diyenlerin sayısı hiç de az değil. Ayrıyeten pek çok takipçimiz, 15 yaş altına yasak gelse bile çocukların anne-babalarının hesaplarından bu platformlara girmeye devam edeceğini belirterek yasakların pratikte işe yaramayacağını savunuyor.
Dünyanın geri kalanında durum ne?
15 yaş altı çocuklara toplumsal medyanın kısıtlanması yahut büsbütün yasaklanması yalnızca Türkiye’nin değil, tüm dünyanın bir numaralı teknoloji gündemlerinden biri. Hatta kimi ülkeler işi anketlerden çıkarıp yasalaştırma evresine çoktan geçti bile.
- ABD (Florida Eyaleti): Daha geçtiğimiz haftalarda Florida eyaleti, 14 yaş altı çocukların toplumsal medya hesabı açmasını büsbütün yasaklayan bir tasarıyı onayladı. 14 ve 15 yaşındaki çocuklar ise lakin ebeveynlerinin onayıyla hesap açabilecek. Yasa dışı hesapların platformlar tarafından silinmesi mecburî kılındı.
- Avustralya: Bu mevzuda en radikal adımı atan ve tüm dünyanın gözünü çevirdiği ülke muhakkak Avustralya oldu. Dünyada bir birinci olarak 16 yaş altı çocukların toplumsal medya kullanımını büsbütün yasaklayan yasa, Aralık 2025 prestijiyle resmen yürürlüğe girdi. İşin en çarpıcı kısmı ise şu, ebeveyn müsaadesi olsa bile 16 yaş altı çocuklar hesap açamıyor. Kuralları ihlal eden ve çocukların erişimine müsaade veren Meta, TikTok, Snapchat üzere teknoloji devlerini ise 49,5 milyon Avustralya dolarına varan devasa cezalar bekliyor. Uygulamanın birinci aylarında milyonlarca hesap kapatılsa da çocukların VPN yahut geçersiz yaş üzere usullerle yasağı delmeye çalışması ülkenin şu anki en büyük tartışma konusu.
- Fransa: Fransa, çocukların dijital dünyadaki haklarını korumak için “dijital rüşt yaşını” 15 olarak belirledi. Yasaya nazaran 15 yaşından küçük çocukların TikTok, Instagram yahut Snapchat üzere platformlara kaydolabilmesi için platformların ebeveyn isteği alması mecburî.
- İngiltere: İngiltere hükûmeti yalnızca toplumsal medyayı değil, 16 yaş altı çocuklara akıllı telefon satışını bile büsbütün yasaklamayı tartışıyor. Yapılan kamuoyu yoklamalarında tıpkı bizim anketimizde olduğu üzere halkın büyük çoğunluğu bu yasakları destekliyor.
- Çin: Çin’de halihazırda hayli katı kurallar var. “Gençlik Modu” uygulamalarıyla 14 yaş altı kullanıcıların platformlarda (örneğin Douyin/TikTok) geçireceği müddet günde 40 dakika ile sonlandırılmış durumda ve gece 22.00 ile sabah 06.00 ortası erişim büsbütün kapalı.
Ezcümle:
Takipçilerimizin iştirakiyle gerçekleştirdiğimiz anket ve dünyadaki örneklere nazaran toplumsal medyanın çocuklar üzerindeki tahribatı artık görmezden gelinemeyecek bir boyutta.
Yasakların pratikte ne kadar uygulanabilir olduğu (çocukların geçersiz yaş girmesi, ebeveyn telefonu kullanması vb.) hâlâ büyük bir soru işareti olsa da, hem yasa koyucuların hem de teknoloji devlerinin bu hususta çok daha önemli “denetim ve yaş doğrulama” düzenekleri geliştirmesi gerektiği aşikâr üzere görünüyor.
Peki siz bu mevzu hakkında ne düşünüyorsunuz? Niyetlerinizi aşağıdaki yorumlar kısmından bizimle paylaşabilirsiniz.
