Rusya’da Veba Alarmı: Laboratuvardaki Kazadan Karantinaya, İşte Tüm Yaşananlar ve Uzman Görüşleri!

Rusya’da bir laboratuvar kazasından ortaya çıktığı argüman edilen veba tehlikesine dair tüm yaşananları ve uzman görüşlerini sizler için bir araya getirdik.

Rusya’nın Sibirya bölgesindeki İrkutsk kentinde meydana gelen ve akciğer vebası kuşkusu taşıyan vefat olayı, hem bölgede hem de memleketler arası kamuoyunda geniş çaplı tasa yarattı.

Peki süreç tam olarak nasıl yaşandı? Birinci ne vakit başladı ve uzmanlar bu mevzuda neler söylüyor?

Olayların kronolojik geçmişi

25 Eylül 2026 – deney tüpü kırıldı

Laboratuvar teknisyeni Darya Shipilova, İrkutsk Anti-Veba Araştırma Enstitüsü’nde canlı biyolojik malzemelerle çalıştığı sırada Yersinia pestis (veba bakterisi) içeren bir test tüpünü kazara kırdı.

27-29 Eylül 2026 – semptomlar şiddetlendi

Shipilova’nın sıhhat durumu süratle berbatlaştı. Yüksek ateş ve ağır teneffüs zahmeti şikayetleriyle Shelekhov Bölge Hastanesi’ne kaldırılan teknisyene birinci etapta COVID-19 teşhisi konuldu ve pandemi servisine alındı.

1-2 Ekim 2026 – teknisyen ömrünü yitirdi

Solunum yetmezliği gelişen ve yapay teneffüs aygıtına bağlanan Shipilova, yapılan tüm müdahalelere karşın hayatını kaybetti. Sıhhat çalışanları akciğer vebası kuşkusu üzerinde durmaya başladı.

3-5 Ekim 2026 – karantina ve izolasyon dalgası

Yetkililer Shelekhov’daki birtakım tıbbi tesisleri karantinaya aldı. Shipilova ile temas eden sıhhat çalışanı dahil yaklaşık 200 kişi nezaret altına alındı. Memleketler arası kurumlardan şeffaflık davetleri yapılmaya başlandı.

Resmî makamların açıklamaları ve örtbas iddiaları

Olayın patlak vermesinin akabinde Rus yetkililerin benimsediği tavır, bilgilerin gizlenmeye çalışıldığı yönündeki argümanları gündeme getirdi.

Rusya Tüketici Hakları ve İnsan Refahını Koruma Kurumu (Rospotrebnadzor), Shipilova’nın mevt sebebini “kaynağı belirlenemeyen zatürre” olarak açıklarken, bölgedeki epidemiyolojik durumun denetim altında ve “stabil” olduğunu savundu. İrkutsk Valisi Igor Kobzev ise hastalığın ismini direkt anmaktan kaçınarak durum için “tehlikeli bir enfeksiyon” tarifini kullandı ve nezaret altındaki çalışanın testlerinin şimdilik negatif çıktığını bildirdi.

Buna rağmen mahallî idarelerin ve basın organlarının çelişkili adımları dikkat çekti:

• Komşu bölge Buryatya’nın Valisi Alexey Tsydenov, birinci demecinde olayı veba ile ilişkilendirmesine karşın kısa mühlet sonra açıklamasını “muhtemelen” sözünü ekleyerek güncelledi.
• Shelekhov kent idaresi tarafından vatandaşlara yapılan “şehre seyahat edilmemesi” yönündeki ihtar iletileri, paylaşıldıktan birkaç saat sonra toplumsal mecralardan silindi.
• Bağımsız Rus haber kaynakları ve kimi Telegram tahlil kanalları, sürecin şeffaflıktan uzak yürütülmesini 2019’daki Wuhan sürecine benzeterek yetkilileri bilgi karartmakla suçladı.

Uzmanlar ne diyor? “Tüp kırılması” açıklaması inandırıcı mı?

Yaşanan krizin akabinde memleketler arası ve lokal viroloji ve epidemiyoloji uzmanlarından farklı değerlendirmeler geldi.

East Anglia Üniversitesi’nden Tıp Profesörü Paul Hunter, vebanın en tehlikeli formu olan akciğer vebasının teneffüs damlacıkları yoluyla bulaştığına dikkat çekerek şu tabirde bulundu:

“Laboratuvar ortamında kazanılan enfeksiyonlar imkânsız değildir ve ekseriyetle patojenin solunması sonucu gelişir. Şayet savlar doğruysa, bir laboratuvar çalışanının akciğer vebasına yakalanması bu bulaş düzeneğiyle büsbütün örtüşmektedir.”

Kıdemli Rus Epidemiyolog Dr. Mikhail Favorov ise kamuoyuna sunulan “kırılan deney tüpü” anlatısına kuşkuyla yaklaşıyor. Favorov, bu çeşit düzeydeki anti-veba enstitülerinde işçinin yüksek muhafazalı özel biyo-tehlike tulumlarıyla çalıştığını vurguluyor:

“Tam muhafazalı tulum giyen bir çalışanın tüp kırılması sonucu enfekte olma mümkünlüğü son derece düşüktür. Yetkililerin sunduğu kaza senaryosu kamuoyunu yatıştırmaya yönelik kolaylaştırılmış bir anlatı olabilir, gerçekte ne yaşandığını tam olarak hiçbir vakit öğrenemeyebiliriz.”

Eski Beyaz Saray COVID-19 Yanıt Koordinatörü Dr. Ashish K. Jha, sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede 200 kişinin izolasyona alınmasının durumun ciddiyetini gösterdiğini belirterek, Rusya’nın milletlerarası kamuoyuna acil ve net cevaplar vermesi gerektiğini tabir etti. ABD Dışişleri Bakanlığı ve CDC yetkilileri de hadiseyi yakından takip ettiklerini duyurdu.

Olayın yaşandığı tesisin gizemli geçmişi

1934 yılında Sovyetler Birliği periyodunda kurulan İrkutsk Sibirya ve Uzak Doğu Anti-Veba Araştırma Enstitüsü, bölgedeki en sıkı korunan devlet kurumlarından biri.

Tesisin temel kuruluş emeli veba, kolera, şarbon, tularemi ve brucellosis üzere yüksek riskli salgın hastalıkları araştırmak ve denetim altında tutmak fakat uzman değerlendirmelerine nazaran enstitü, 2001 yılından bu yana Sibirya ve Uzak Doğu bölgelerindeki potansiyel “biyolojik terörizm” tehditlerini ve kuşkulu epidemiyolojik olayları izleme fonksiyonunu de yürütüyor. Kurumdaki çalışmaların büyük bir kısmı milletlerarası kontrollere kapalı olarak sürdürülüyor.

En son olarak ise bölgedeki tıbbi karantina ve nezaret prosedürlerinin en az üç hafta boyunca devam edeceği bildirilmiş durumda.