45 oyun, bir Torba Kanun ve 1 Kasım bilmecesi.
Türkiye oyun kesimi bir müddettir sıkıntısını yetkili mercilere anlatmakla uğraşıyor. TOGED dahil olmak üzere pek çok içerik üreticisinin de fikirleri toplanmış olsa da yasaklar kapıya dayanmış durumda.
İnternette sansür sorununa ışık tutan en emniyetli kaynaklardan biri olan @engelliweb, geçtiğimiz gün yaptığı paylaşımla korkutucu gerçeği göz önüne çıkarttı. Steam’de an itibariyle 45 oyunun sayfası erişime kapatılmış durumda. Ama sayfalara hala erişim sağlanabiliyor.
Nasıl yani?
Elbette bu kanun yumağının içine gireceğiz ancak 45 oyunluk bu liste aslında bir öncü sarsıntı niteliğinde. Zira 1 Mayıs’ta güncellenen 7578 sayılı Torba Kanun ile 5651 sayılı kanuna monte edilen “Ek Madde 5” kısmı çok daha tehlikeli şeylerin kapısını açıyor.
Bahsi geçen “Ek Madde 5”, uzun müddettir tartıştığımız “temsilcilik, bant daraltma ve derecelendirme” anahtar sözlerinin tamamını kapsayan bir madde. 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek madde, çok enteresan ayrıntılara mesken sahipliği yapıyor.
Henüz birinci satırlarda kafamı karıştıran kimi kısımları avukat arkadaşlarıma danışarak “tercüme ettirmeye” çalıştım. Örneğin “usul” problemi.
Ek Madde 5’in birinci fıkrasında platformların “usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları” satışa sunamayacağının altı çizilmiş. Haliyle akıllara direkt “hangi adap?” sorusu geliyor.
Bunun için de gözlerimizi 5. fıkraya çeviriyoruz: “Bu maddenin uygulanmasına, oyun platformunun uyması gereken yükümlülüklere ve yaş kriterlerine nazaran derecelendirmeye dair tarz ve temeller, Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”
Yani derecelendirme işini kurum -bu durumda BTK- kendi belirleyecek.
Burada iki yol izlenebilir. Birincisi bizim şu anda da alışkın olduğumuz ESRB, PEGI ya da IARC üzere derecelendirme platformlarının direkt entegre edilmesi. Bu da dijital platformlara gelen oyunlar özelinde standart sürecin devam edeceği manasını taşıyor. Alışılmış yaş doğrulama üzere sistemler platformlara entegre edilecek ve denetim o denli sağlanacak.
İkinci yol ise BTK’nın kendi belirleyeceği derecelendirme sistemi. İşte işin tadı biraz burada kaçıyor. Şayet BTK, Almanya’daki USK ya da Avustralya’daki OFLC üzere özel sınıflandırma algoritması kurmayı tercih ederse, dijital platformların bu isteği kabul etmesi gerekecek. Aksi takdirde platform “usule aykırı” davranış sebebiyle idari para cezası ve yüzde 30-50 oranlarında bant daraltma tehdidi ile karşı karşıya kalacak.
Fakat, en kritik ve dikkat çeken detay birinci fıkranın devamında yer alan istisna cümlesi: “Ancak derecelendirilmeyen oyunları en yüksek yaş kriterine nazaran derecelendirmek kaydıyla sunabilir.”
Özellikle bağımsız oyun üreticileri PEGI ya da ESRB üzere derecelendirme kuruluşlarına fiyat ödemekten çekiniyor. Bu madde derecelendirilmeyen oyunları sistemin dışına atmak yerine otomatik olarak +18 sonuna çekerek hayatta kalmalarını sağlayacak. Bu durum dijital platformlar için de bir arka çıkış kapısı olabilir.
Platformlar, BTK’nın kendi derecelendirme sistemi gelse dahi onay almayan oyunları direkt pazarlarından çekmek zorunda değil. Bu oyunlar sadece “en yüksek yaş kriterinde” pahalandırılacak.
Kafaları karıştıran bir öbür durum da haberde geçen 45 oyunun ismi verilenlerinin büyük bir kısmının Rockstar oyunu olması. Maalesef bu 45 oyunluk tam listeye (henüz) erişemedik. Öne çıkan isimler arasında Manhunt ve Bully üzere Rockstar oyunları var. Birebir formda son devirlerin tanınan oyunlarından Poppy Playtime da pürüze takılan oyunlar arasında.
Burada da enteresan bir durum ortaya çıkıyor çünkü bu oyunların tamamı, Poppy Playtime da dahil olmak üzere, milletlerarası kuruluşlardan derecelendirme almış oyunlar. Örneğin bu üçlü arasındaki en “sert” diyebileceğimiz oyun Manhunt, ESRB tarafından M (yani 17+) PEGI tarafından ise 18+ olarak sınıflandırılmış.
Yani bu oyunlar gelecek yasa özelinde değil, 5651 sayılı Kanun’un kararında birtakım Sulh Ceza Hâkimliği kararları ile engellenmiş. Yani mahkemeler ESRB/PEGI üzere sınıflandırma platformlarının kararına bakmadan direkt yargı kararı ile engelleme çıkartmış. 1 Kasım itibariyle ek madde yürürlüğe girdiğinde bu karar platformlara da bildirilmiş olacak.
Ek maddenin yürürlüğe gireceği Kasım ayında GTA 6’nın gelecek olması da gözleri bu tarafa çevirdi. Şimdilik 1 Kasım’ı bekleyip gelecek kararları görmemiz gerekecek. Lakin oyuncular olarak canımızın sıkılacağı kesin.
