Çin’de Oyun Konsolları Neden Yıllarca Yasaklı Kaldı? (Üstelik Halk da Kararı Destekliyordu)

Bugün oyun kesiminde önemli başarılara imza atan Çin’de yaklaşık 15 yıl boyunca oyun konsolları neden yasaklıydı?

Çin denilince aklımıza devasa bir teknoloji pazarı ve espor kültürü geliyor lakin iş oyun konsollarına gelince durum uzun müddet çok farklıydı. İnanması güç olsa da 2000 yılından 2015 yılına kadar Çin hükûmeti, PlayStation, Nintendo yahut Xbox üzere aygıtların ülkede üretilmesini ve satılmasını resmen yasaklamıştı.

Peki dünyanın geri kalanı konsol başında sabahlanırken Çin neden kapılarını bu cümbüşe kapattı? Bu sorunun karşılığı hem devrin toplumsal dertlerinde hem de çocukları müdafaa içgüdüsünde yatıyor. Gelin bu enteresan devrin ve yasağın perde gerisine daima birlikte bakalım.

Hükûmetin gençleri muhafaza isteği

Yasağın temelinde yatan en büyük ve en güçlü sebep, o devirde hükûmetin ve ailelerin gençlerin zihinsel ve fizikî sıhhati konusunda duyduğu önemli kaygılardı. 2000 yılının Haziran ayında Kültür Bakanlığı öncülüğünde yedi farklı devlet kurumunun aldığı ortak kararla, görüntü oyunlarının çocukların gelişimini olumsuz etkilediği fikri resmiyet kazandı. O periyotta devlet medyası ve yetkililer, görüntü oyunları için “elektronik eroin” benzetmesini sıkça kullanıyordu ki bu da idarenin hususa ne kadar sert ve aralı yaklaştığını net bir formda gösteriyor.

Ebeveynler, çocuklarının ders çalışmak yerine saatlerce ekran başında vakit geçirmesinden, göz sıhhatlerinin bozulmasından ve asosyalleşmelerinden korkuyordu. Hükûmet de bu toplumsal baskıyı ardına alarak, tahlili konsol satışlarını büsbütün durdurmakta buldu.

Yasak, farklı bir oyun kültürü doğurdu

İşin tahminen de en ironik tarafı, bu yasağın Çin’de oyun oynamayı bitirmemesi, yalnızca hal değiştirmesine neden olmasıydı. Konsollar yasaklanınca oyun tutkunu gençler mecburen diğer alternatiflere yönelmek zorunda kaldı. Meskende konsol sahibi olamayan milyonlarca genç, soluğu internet kafelerde aldı ve bu durum ülkede devasa bir PC oyunculuğu kültürünün patlamasına yol açtı.

Konsol pazarının yokluğunda, League of Legends yahut World of Warcraft üzere bilgisayar tabanlı oyunlar Çin’de inanılmaz bir popülarite kazandı. Yani yasak, konsol devlerinin ülkeye girişini engellerken, farkında olmadan Çin’i dünyanın en büyük PC ve daha sonrasında taşınabilir oyun pazarlarından biri hâline getirdi. Elbette kaçak yollarla konsol bulanlar oluyordu lakin bu aygıtlar genele yayılamadığı için Çinli oyuncular klavye ve fare ikilisine sadık kaldı.

Yasak kalktıktan sonra neler oldu?

Yıllar geçtikçe bu katı yasağın sürdürülebilir olmadığı, kaçakçılığın önüne geçilemediği ve Çin’in global cümbüş pazarının gerisinde kaldığı anlaşıldı. Ayrıyeten oyun sanayisinin ekonomik potansiyeli artık görmezden gelinemeyecek kadar büyümüştü. Birinci yumuşama sinyalleri 2014 yılında geldi ve Şanghay Özgür Ticaret Bölgesi’nde üretim yapan yabancı şirketlere, sıkı kontroller kuralıyla konsol satma müsaadesi verildi.

Bu deneme sürecinin akabinde 2015 yılında yasak büsbütün kaldırılarak Sony, Microsoft ve Nintendo üzere devlerin 15 yıllık ortanın akabinde resmî olarak Çin pazarına giriş yapması sağlandı. Bugün Çinli oyuncular çağdaş konsollara erişebiliyor olsa da hükûmetin oyun içerikleri üzerindeki sıkı kontrolü ve sansür düzeneği, yasağın kalkmasına karşın hâlâ oyun firmalarını zorlamaya devam ediyor.