Aracınız Sel Nedeniyle Hasar Görürse Ne Olur? Kasko, Trafik Sigortası ve Tazminat Rehberi

Selde hasar gören araçların kasko, trafik sigortası ve idari tazminat süreçlerine dair merak edilen tüm tüzel ayrıntıları rehberimizde derledik.

Şiddetli yağışlar ve kentsel altyapı yetersizlikleri sonucunda yaşanan ani sel baskınları, arabalar için en büyük kâbuslardan biri. Suya kapılan, sürüklenip öbür araçlara çarpan ya da balçığa gömülen binlerce araç mekanik ve elektronik olarak kullanılamaz hâle gelebiliyor.

Peki sel sebebiyle perte çıkan yahut ağır hasar alan bir aracın masraflarını kim karşılar? Kasko her koşulda ödeme yapar mı? Zorunlu trafik sigortası sele karşı korur mu? Kaskosu olmayan şoförler ziyanlarını nasıl tazmin edebilir? İşte sel ve doğal afet durumunda araç sahiplerinin bilmesi gereken tüm hukuksal ve teknik ayrıntılar…

Kasko masrafları karşılar mı?

Aracın sel ve su taşkınlarında uğradığı maddi ziyanları direkt karşılayan temel özel teminat kasko sigortasıdır fakat kasko poliçenizin bulunması, hasarın kayıtsız kuralsız ödeneceği manasına gelmez.

Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları yeterince sel ve su baskını ziyanları, poliçelerin standart/dar kapsamında yer almaz, poliçeye açık bir ek teminat klozunun eklenmiş olması gerekir.

• Dar Kasko: Kural olarak sel teminatı içermez. Ek kontrat yapılmadıysa ödeme yapılmaz.
• Standart Kasko: Şirket tarifesine nazaran değişir. Sel klozu ek primle eklenmemişse hasar karşılanmaz.
• Genişletilmiş Kasko: Genellikle standart paketinde sel ve su baskını teminatı barındırır.
• Tam (Full) Kasko: Sel, taşkın ve doğal afetler istisnasız teminat altındadır.

Poliçenizde “Tenzili Muafiyet” (hasarın belli bir kısmını sigortalının ödemesi) kuralı bulunabilir. Kanunen bu muafiyet kararının poliçede en az 14 punto büyüklükte yazılması zaruridir; aksi halde muafiyet geçersiz sayılır ve hasarın tamamı sigortacı tarafından ödenir.

Araç ne vakit “pert” (tam hasar) sayılır?

Onarım masraflarının aracın piyasa rayiç pahasını aşması ya da tamirin teknik/ekonomik olarak mümkün olmaması durumunda araç tam hasara (pert) ayrılır. Bilhassa su düzeyinin motor bloğunu aşması, elektrik tesisatının ve elektronik denetim ünitelerinin çamurla dolması durumunda eksperler aracı tam hasara sevk eder. Bu süreçte:

• Sigortalı, hasarı öğrendikten sonra 5 iş günü içinde bildirim yapmalıdır.
• Aracın hurdaya ayrıldığı yahut trafikten çekildiğine dair resmi tescil evrakı sunulmadan tazminat ödenmez.
• Araç sahibi hasarlı kalıntıyı (sovtaj) kabul etmek zorunda değildir, mülkiyeti sigortacıya devrederek hasar tarihindeki tam rayiç bedeli nakit olarak isteyebilir.
• Ekspertiz raporunun tesliminden itibaren en geç 10 iş günü, hasar ihbarından itibaren ise en geç 45 gün içinde ödeme muaccel hale gelir.

Zorunlu trafik sigortası sel hasarını öder mi?

Hayır. Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (Trafik Sigortası), Karayolları Trafik Kanunu uyarınca sadece aracın işletilmesi sırasında üçüncü bireylere verilen ziyanları teminata alır. Selde suya gömülen bir aracın kendi mekanik yahut kaporta hasarı trafik sigortasından mutlaka talep edilemez.

Selde sürüklenen araç öbür bir araca çarparsa ne olur?

Sele kapılarak denetimsizce sürüklenen bir araba park halindeki başka araçlara yahut binalara ziyan verirse, ziyan görenler sürüklenen aracın trafik sigortasından tazminat alabilir mi?

• Normalde araç sahipleri kusursuz sorumluluk taşır lakin kanun açık bir “kurtuluş imkanı” tanır.
• Olayın zorlayan neden (önlenemez, kaçınılmaz doğal afet) olduğu ve araç sahibinin hiçbir kusurunun bulunmadığı (örneğin kurallara uygun park edilmiş olması) ispatlanırsa sorumluluk ortadan kalkar.
• Sorumluluk kalktığı için o aracın trafik sigortası da ödeme yapmaz. Çarpılan araç sahipleri kendi kaskolarına yahut altyapı ihmali bulunan yönetime başvurmak durumundadır.

Kaskosu olmayanlar ne yapacak? AFAD mı öder, belediye mi?

Kaskosu bulunmayan ya da poliçesinde sel klozu yer almayan araç sahipleri için süreç yönetim hukuku çerçevesinde işler.

AFAD araç bedelini öder mi?

Toplumdaki yaygın inanışın tersine, 7269 sayılı Afet Kanunu konut, iş yeri ve bina üzere gayrimenkul mülkiyetini muhafaza altına alır, motorlu kara taşıtları hak sahipliği kapsamında yer almaz. Valilik ve kaymakamlıkların yaptığı hasar tespitleri tam bir araç tazminatı doğurmaz; yapılan yardımlar sadece sonlu bütçeli toplumsal dayanaklardan ibarettir.

Çözüm: Yönetime karşı “tam yargı davası”

Altyapı eksiklikleri sebebiyle yaşanan baskınlarda araç sahipleri Anayasa’nın 125. maddesindeki idari sorumluluk unsuru yeterince belediyelere, su kanalizasyon yönetimlerine (İSKİ, ASKİ vb.), DSİ’ye yahut Karayolları Genel Müdürlüğü’ne karşı Tam Yargı Davası açabilir.

• Hizmet Kusuru Sayılan Haller: Meteorolojik olarak öngörülebilir mevsimsel yağışlarda menfezlerin dar inşa edilmesi, dere yataklarının imara açılması, su tahliye kanallarının bakımının aksatılması, ızgara ve mazgalların tıkalı tutulması açık bir “hizmet kusuru” kabul edilir. Bu üzere altyapı ihmallerinde yönetimin “aşırı yağış / zorlayan sebep” savunması kabul görmez.

Sel altında kalan araca asla marş basmayın

Sel felaketlerinde sigorta şirketlerinin tazminatı reddetmek ya da kesinti yapmak için en çok öne sürdüğü münasebet şoförün ağır kusuru ve ziyanı artırıcı hareketleridir.

• Nizami Park Halindeyken Baskına Uğramak: Şoför kusuru yoktur, sel teminatı varsa kasko kesintisiz ödeme yapar.
• Seyir Halindeyken Aniden Yakalanmak: Öngörülemez bir durumsa ve kaçma imkanı yoksa hasar kasko kapsamında karşılanır.
• Sualtında Kalan Araca Marş Basılması: Şoförün aracı çalıştırmaya çalışması sonucu motora hava emme manifoldundan su çekilir ve hidrolik kilitlenme (hydro-lock) meydana gelir. Pistonlar sıkıştırılamayan suyla karşılaştığında biyel kolları bükülür ve motor büsbütün hurdaya döner. Eksperler motor içi ve filtre tahlilleriyle marşa basılıp basılmadığını tespit edebilir. Bu durum ziyanı artıran kusur sayılarak motor hasarı tazminattan düşülebilir yahut büsbütün reddedilebilir.
• Uyarılara Rağmen Su Dolu Alt Geçide Girmek: Şoförün açık ihtarlara karşın bile isteye su birikintisine dalması “ağır kusur” sayılabilir ve tazminatın büsbütün reddedilmesine yol açabilir.

Can kaybı ve yaralanma hallerinde hangi sigortalar devreye girer?

Eğer araç içerisinde can kaybı yahut bedensel yaralanma yaşanmışsa maddi hasar kurallarının yanı sıra kaza ve hayat sigortaları gündeme gelir:

• Hayat Sigortası: Ferdî yahut kredi temaslı hayat sigortalarında sel üzere doğal afetler teminat dışı tutulmamıştır. Vefat tazminatı lehtarlara yahut mirasçılara eksiksiz ödenir. Ayrıyeten sigortacının halefiyeti prensibi uygulanmadığından, yakınların yönetime açacağı manevi ve takviyeden mahrum kalma tazminatlarından bu para mahsup edilmez, her iki tazminat da kümülatif olarak alınabilir.
• Ferdi Kaza ve Koltuk Ferdi Kaza Sigortası: Ferdi Kaza Genel Şartları’na nazaran sarsıntı, sel ve yer kayması üzere afetler tersine kontrat yoksa teminat dışıdır. Münasebetiyle bu sigortaların sel kaynaklı vefat, daimi maluliyet yahut tedavi masraflarını ödeyebilmesi için poliçede açıkça doğal afet ve sel klozunun bulunması kuraldır.

Hak kaybına uğramamak için adım adım ne yapılmalı?

• Görsel Kanıt Toplayın: Olay anında ve çabucak sonrasında su düzeyini, balçık izlerini ve çevreyi gösteren fotoğraf ve görüntü kayıtları alın.
• Resmî Tutanakları Alın: İtfaiyeden Yangın ve Kurtarma Olay Tutanağı, polis yahut jandarmadan Doğal Afet ve Trafik Olay Yeri Durum Tespit Tutanağı temin edin.
• Meteoroloji Raporu İsteyin: Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden (MGM) bölgeye düşen yağış ölçüsünü gösteren resmî bülteni belgenize ekleyin.
• Mahkeme Aracılığıyla Delil Tespiti Yaptırın: Kaskonuz yoksa ve yönetime dava açacaksanız, Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak eksper eşliğinde hasar tespiti yaptırın.
• Zamanaşımı Sürelerini Kaçırmayın: Kasko taleplerinde zamanaşımı alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yıl, riziko tarihinden itibaren her hâlükârda 6 yıldır. Uyuşmazlıklarda Sigorta Tahkim Komisyonu’na yahut Asliye Ticaret Mahkemelerine başvurulabilir. Yönetime karşı yapılacak müracaatlarda 1 ve 5 yıllık ön müracaat müddetleri ile yönetimin ret karşılığını takip eden 60 günlük dava açma mühleti muhakkak aşılmamalıdır.