Dune, kâfi artık, kalk oradan
Hyperion;
Dune tahtının en büyük eşlikçisi, en büyük ortakçısı.
Hyperion;
Temelini çağımızın kaygılarından, inançlarından ve kültüründen alan insanlığın geleceği.
Hyperion;
1 hegemonya, 1 üniversal tehdit, 1 köleleşmiş cihan, 1 özgürleşmiş yapay zeka, 1 ehlileştirilemeyen gezegen, 1 yaşayan tanrı ve 1 davet..
Yaşayan tanrının ibadetine davet, seçilmişlerin haccına davet.
Hyperion;
7 seçilmişin hac seyahati ve bu seyahatte paylaştıkları, kişiliklerine nazaran dizayn edilmiş kıssaları;
Din adamı ve din adamının anlayışlı, sakin ve dingin yapısıyla kozmosun dinî temellerinin anlatıldığı bir inanç kıssası,
Asker ve askerin öfke dolu yapısıyla cihanın savaş teknolojilerinin ve ideolojilerinin anlatıldığı bir savaş öyküsü,
Şair ve şairin, sözcüklerin kıvrak tabiatını enstrümana dönüştürüp egzotik ritimler çıkartan yapısıyla cihanın entelektüel çehresinin anlatıldığı bir yaratım öyküsü,
Akademisyen ve akademisyenin meraklı, ayrıntılı ve planlı yapısıyla zamansızlığın anlatıldığı bir vakit borcu kıssası,
Dedektif ve dedektifin analitik, iz süren, gözlemleyen ve kıymetlendiren yapısıyla insanlığın müttefiklerinin anlatıldığı bir cinayet öyküsü,
Tarikatçı ve tarikatçının sarsılmaz ve dogmatik yapısıyla kainatın siyasi ve felsefik tabiatının anlatıldığı fantastik kurgudan fırlama bir bilimkurgu kıssası,
Yönetici ve yöneticinin deneyimli, bilgi, ihtiyatlı ve karar odaklı yapısıyla kozmosun sömürgeleştirilmesinin anlatıldığı bir aşk kıssası,
İşte 7 hacı… işte 7 güç yüzüğü… Ve onlara boyun eğdiren, onları karanlıkta birbirine bağlayan tek yüzük: Hyperion’un dehşetengiz Tanrısı Shrike!
Bilimkurgunun görkemli tahtında oturan Dune’u sallayan Dan Simmons’ın Hyperion’unun omurgası işte bu halde dostlarım. Yalnız unutmayın, bu yalnızca omurga. Simmons bu omurgayı kullanarak edebiyat sanatının en hoş köşelerinde dolaşan kalemiyle zihinin ulaşabileceği sınırsızlığı hayal gücüyle yoğurarak bizlere kusursuz organizmayı sunuyor. Cihanın her yanına yayılmış insanlık hegemonyası içerisinden çekip çıkardığı öyküleriyle hem karakterlerimizi, hem kainatı, hem Hyperion’un akıl almaz gizemlerini, hem de Shrike’ın dehşetlerini gösteriyor, 7 başka şaheser ile tek bir mükemmeliyetin çerçevesini oluşturuyor.
Yalnız ufak bir farkla. Sizi kandırdığım bir farkla. Simons aslında 7 kıssa anlatmıyor, hacılarından bir adedinin kıssasını atlıyor. Pekala sizce hangisi? Bulabildiniz mi? Hayır mı? O halde gelin sizinle Katil Kim? oynayalım.
İlk öykümüz gizemli gezegen Hyperion’da geçiyor. Bu birinci kısımda muharrir bize fantastik dünyaların o büyülü yapısını Hyperion gezegenin doğal yapısıyla anlatarak bilimkurgu ile de fantastik kurgudaki görsel şölenlerin sunulabileceğini gösteriyor. Yanan ormanlar, devasa şelaleler,Tesla ağaçları, meteor yağmurları, Hyperion yıldızının gezen üzerinde yarattığı ışık kırınımları… Simmons atmosfer konusunda resmen parmak ısırttırıyor, gösteri yapıyor ve bu gösterinin tam ortasına; bir din adamının evvel dine, sonra dinsizliğe ve sonra tekrar dine döndüğü, kozmosunun dinî sorgulamalarıyla bezeli Resident Evil’dan fırlama bir kıssa koyuyor. Öykü tıpkı T-virüsü üzere ilerleyip benliğimizi ele geçiriyor ve bizi kendi formuna ilişkin kılıyor.
İkinci öykümüz savaş ve aşk. Ya da aşk yapmak ve savaş. Çünkü aşk için bilgi alışverişi gerekir ve bunun için hiç yoksa bir iki söz koşuldur. Fakat aşk yapmak için… Öhm… Öhm.. Savaş, evet.. Ancak kelam konusu edebiyat sanatı ustası Simmons. O yüzden öykümüz kolay bir savaştan fazla savaşın bu kainattaki evrimi ve kainatın en büyük tehdidi üzerine. Asker karakteriyle kılıçlardan uzun yaylarla, barutlu silahlara ve uzay çağının ışınlı mevt makinelerine yanlışsız savaşın evrimini ve ideolojisini anlatan Simmons, bu sırada evrenimizin düşmanı Atılmışlar ile de bizi tanıştırıveriyor. Dead Space evrenindeymişiz üzere hissettiren bu tanışma ile bir yandan Atılmışlar’ın gizemini ve gücünü keşfederken bir yandan da asker dostumuzun çaresizlik içindeki çabası ile hop oturup hop kalkıyoruz. Tam her şey bitip ortalık sakinleşmişken büyük finalin Doctor Who ile gelmesiyle bu defa kalkamıyoruz.
Üçüncü öykümüz Söz ile başlıyor. Sözlerin gerçekleri yahut gerçek olan kelamlar ile. Bu öykü ile Simmons bize sözlerle olan inanılmaz bağlantısını gösteriyor. Her sözle, her cümleyle, her betimlemeyle adeta edebiyata duyurusu aşk ediyor. Ve bu aşk yanıtsız kalmıyor. Herkese ilişkin sandığımız sözler asıl sahibinin gelmesiyle hayatının en hoş gününü yaşayan sevgiliye dönüyor ve bize edebiyatın balayının nasıl olduğunu gösteriyor. Söz ile başlayan bu aşk ve Yaratım elbette ki yeniden Söz ile bitiyor.
Dördüncü öykümüz akademisyene aittir ve onun da belirttiği üzere akademisyenlik sıkıcıdır. Lakin unutulmamalıdır ki Indiana Jones da akademisyendir ve Hyperion tam da Indiana Jones kaleminde bir gezegendedir. Simmons da kıssasına ahitten artefakta, gizemden komploya koşacağımız halde başlar lakin bir anda yönününü değiştirerek bize İlk Elli Öpücük ile Benjamin Button’ın tuhaf birlikteliğini sunar. Şaşkınlığın benliğimizi ele geçirmesini beklerken öykünün gerdiği öteki bir his, üzüntü, tüm duyularımızın kapanmasına sebep olur.
Beşinci kıssa ile Cyberpunk 2077’ye geçiş yapıyor ve kendine ilişkin planları olan yapay zekalarla dolu bir cinayet soruşturmasında dedektif karakterimize katılıyoruz. Lakin bu öyküde maktul hala sağ. Ve hayır, Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz üzere değil, kendi yordamınca, kendi mantık çerçevesinde. Kovalamaca, dövüşme, koşuşturmaca, silahlı çatışma ve ağ gezginlerinin cyber çılgınlıkları eşliğinde devam eden soruşturmamız yapay zekanın kesin planın açığa çıkmasıyla Asimov’un Vakıf serisine göz kırpar ve kapanır. Aklımız ise o repliğe açılır: “Tanrı insanı yarattı. İnsan Cylon’u yarattı. Cylon isyan etti. Tüm bunlar daha evvel de yaşandı ve tüm bunlar tekrar yaşanacak.”
Altıncı kıssa ile Dune’un seyrüsefercilerine konuk oluruz. Hyperion cihanında Ağacın Gerçek Sesi tarikatı olarak geçen bu seyrüseferciler canlı Erg’ler ile kurdukları bağlantı sayesinde devasa canlı Ağaç Gemileri ile kainatı köleleştiren tohumları atar ve Hegemonya’ya büyük takviye olurlar. Simmons bu kıssada bilimkurgunun uçlarında gezinerek bizlere tıpkı yüzyıllar evvel ekilen tohumların devasa ağaçları üzere dallanan, sonunda ise yaşayan tanrıdan bile büyük bir gücün açığa çıktığı büyülü bir macera sunar. Kıssa tamamlandığında dördüncü kıssada beklediğimiz şaşkınlık yakamıza burada yapışır.
Yedinci ve son öykümüz bir aşk öyküsünden beklediğimiz üzere tasa doludur. Ne? Yoksa memnunluk mu bekliyordunuz? Lütfen… tüm aşklar ıstırap doludur. Memnunluk yalnızca o tasanın olması için var olan kısacık anlar bütünüdür. Tıpkı ışık üzere. Işık karanlığın aksisi değildir, etrafını saran karanlığın içinde var olabilmektir. O yüzden pahalıdır, o yüzden imkansız hissettirir. Işık aşktır, etrafını saran karanlık ise acı. Pekala hangisini yapmak gerekir; etrafı saran hiçbir özelliği olmayan karanlığa mı sarılmak, yoksa o karanlığı aydınlatan imkansızlığa mı tutunmak?
Ve şayet o imkansıza tutunduysanız onun için imkansız bir isyan başlatılır mıydınız? Tahminen mi? Fakat var olmanın imkansızlığı düşünüldüğünde tahminen de imkansız diye bir şey yoktur. O halde? O halde son öykümüzde isyan ateşi alev alsın ve kaosun kararında saklanan tüm gerçekler ortaya dökülsün! Yaşayan Tanrı Shrike’ın dehşeti Hyperion’dan yıldızlara yayılsın ve Hyperion ile süpernova olan kainattaki dehşet Hyperion’un Düşüşü ile doruğa ulaşsın!
Ama düşüşten evvel Katil Kim?
Editörün Notu: Dune’u tahtında gereğince yalnız bıraktık, artık değişiklik vakti. Artık Hyperion zamanı!
Not: 5 / 5
