Fantastik Kurguda Dedektiflik, Büyüye Araçsal Bir Yaklaşım: İlahi Kentler Serisi

Büyü, Casusluk ve Zorbalık

Kitap okumayı sever misiniz?* Kurgu mu seversiniz yoksa kurgu dışı mı? Kurgu diyorsanız** Tebrikler! Fantastik ve bilimkurgu kitaplarını konuşacağımız sayfaya geldiğinizi belirtmekten memnunluk duyarım!

*Dergi okuyan insanlara sorulabilecek en tuhaf soru. Fakat beşerler tuhaftır. Hoşafı sever, tanelerini yemezler. Ya da memnun olmak ister, keyifli etmezler.**

**Kişisel gelişimciler sizi de unutmadık.

Bu büyük buluşmamızın onuruna birinci olarak fantastik kurguda biraz alçakgönüllü kalan ancak fantezi ile casusluğu son derece zekice kurgulayarak bizlere sunan İlahi Kentler serisini konuk edeceğiz, buna da BİR KİTAP SERİSİNE BAŞLAMAK İÇİN GEREKEN BASİT BİLGİLER* kısmı ile başlayacağız. O halde:

*Yazılar geldikçe göreceksiniz ki bir şeylere isim vermekte muazzam yetenekliyimdir ve bu yeteneği kullanmaktan asla geri durmam.

Robert Jackson Bennett’in İlahi Kentler serisi; Merdivenler Kenti, Kılıçlar Kenti ve Mucizeler Kenti isimli üç kitaptan oluşuyor. Tüm kitapların Türkçe çevirisi bulunuyor ve seri ardında hiçbir açık husus bırakmadan nihayete eriyor.*

*BKSBİGBB’nin kuruluş maksadı bu son cümlede yatmaktadır; ismi lazım değil iki kişinin ve yayınevlerinin yarattığı travmalar sonucu oluşmuştur.

Serinin konusunu ise fantastik kozmosta geçen dedektiflik motifli bir casusluk öyküsü olarak özetleyebiliriz. Yalnız seri ilerledikçe serideki casusluk ögelerinin azalıp fantastik öğelerin fazlalaştığını da belirtelim.

Ayrıca seri, tıpkı Dune’un birinci dört kitabında olduğu üzere “her kitabın kendi öyküsünü başlatıp bitirmesi” özelliğine sahip. Yani seriye talih vermek isteyenler sadece ilk kitabı okuyarak, hem farklı bir cihana atılan o birinci tatlı adımı atabilir, hem de kafalarında soru işareti kalmadan devam edip etmeyeceklerine karar verebilirler.*

*Sonunu Görme Hastalığı yüzünden zevk almadığı halde devam etme zaruriliği hissedip eziyet çeken ruhlara selam olsun. Yalnız değilsiniz. Tahlili de sağda solda aramayınız, zira tahlil vakitte bâtın. Yaş aldıkça kurtulacaksınız. Ola ki kurtulamazsanız SGH Düşmanımız, Yarım Bırakmak Hakkımız kümemize sizleri de bekleriz. (İsimlendirme, şahsî gelişim. Nasıl? Tak diye, saniyede!)

İlahi Kentler serisine başlayacaklar için birinci bilinmesi gereken; büyü kullanımının alışık olduğumuz öteki fantastik eserler üzere olmadığıdır. Büyü; Fırtınaışığı, Zaman Çarkı ve Malazan’daki üzere ön planda değildir. Yalnız Buz ve Ateşin Şarkısı’ndaki kadar arka planda da değildir. Tam ortası üzeredir.*

*”Sana git demeyeceğim Lavinya… Gitme de demeyeceğim. G*t diyorum! Haydi bakalım!” – Yiğit Özgür

Bu durum büyünün öbür tüm fantastik yapıtlara nazaran daha farklı konumlanmasından, kullanılmasından kaynaklanır. Zira İlahi Kentler serisinde büyü daha çok bir sorunun tahlilinde eşyalar üzerinden, tıpkı yazıları büyütmeye yarayan bir büyüteç üzere, sırf bir araç olarak kullanılır. Münasebetiyle seride iki büyücü arasında ortalığı kasıp kavuran çeşitte epik savaşlar yaşanmaz. Ancak bu, büyü kullanılarak HİÇ epik savaş yapılmıyor demek de değildir.

İlk kitap özelinde bu “epiklik” yalnızca kitabın sonlarına gerçek gerçekleşiyor olsa da bu bir kapının aralanmasına yol açar ve serinin başka kitapları bu aralıktan hamleye geçer.

Peki kapıyı kim aralıyor dersiniz?

Elbetteki TANRILAR!

İlahi Kentler cihanı farklı farklı tanrıların etrafında şekillenmiş kentlerin (seri isimini de buradan alır) bulunduğu ve yıllarca bu kıta tarafından köleleştirilmiş hiçbir tanrının bulunmadığı iki farklı kıta ile bizi kucaklar. Lakin bu kucaklama aslında nostaljik bir kucaklamadır, zira serinin geçtiği tarihte tanrılar çoktan kaybolmuş yahut yok olmuşlardır. Ve artık kölelerin vaktidir. İsyan, savaş ve zafer peşi sıra gelerek kozmosu temelden değiştirmiş ve Tanrıların gölgesindeki büyük medeniyet köleleştirilmiştir. Köle köleci olmuştur.

Peki Tanrılara ne olmuştur? Geri getirilebilecekler midir? Köleleştirilen ve eski görkeminden geriye yalnızca soluk gölgelerin kaldığı halk gücü tekrar ele geçirebilecek midir? Ömür bir döngüden mi ibarettir?

Serinin ilk kitabı Merdivenler Kenti işte bu sorular ile açılışını yapıyor ve kaybolan tanrıların kıtasında işlenen kritik bir cinayeti araştırmak için kıtaya gelen “tanrısız” ana karakterimiz ile bizi tanıştırıp kitap boyunca bize bu cinayet soruşturmasını sunuyor. Soruşturma ilerlerken açığa çıkarılan her bir gerçek ile de bir yandan bu cinayetin çok daha büyük tanrısal komploların yalnızca küçücük bir kesimi olduğunu görüyor, bir yandan da yavaş yavaş tanrıların kaybolmasının nasılını anlamaya başlıyoruz.

Ve serinin alametifarikası da tam olarak bu noktada başlıyor:

Mazlumun zalim olduğu bu arka planda her iki tarafın bakış açısı ve olaylara verdiği reaksiyon muharrir tarafından çok uygun aktarılıyor. Mutlak güce sahip insanların ellerinden güç alınınca düştükleri o durum*, evvelce sahip oldukları o gurur, öz hürmet, onur ve olağan ki hasret çok başaralı bir biçimde hissettiriliyor. Birebir biçimde; güce kavuşan tarafın güç ile birlikte yozlaşması, yılların intikamını alması, atalarının çektiği acıyı paklardan çıkartması ve natürel ki bir gün tekrardan gücü kaybederek köle olacakları korkusu da tüm seri boyunca etkileyici bir biçimde sunuluyor, yansıtılıyor.

*Görür müyüz? Görürüz görür. Sultan Süleyman’a bile..

Seri aklımızda daima canlı tuttuğu: Tanrılara ne oldu? Köle tanrısızların köleci olamasına tanrılar nasıl müsaade verebildi? Bu durum oluyorken tanrılar neredeydiler?* Yoksa tanrılar ölümlüler tarafından yenildi mi? O denli ise tanrılar uydurma miydi? üzere sorulara birer birer karşılık vererek ilerliyor ve her bir cevap ile bir yandan merakımızı giderirken öteki yandan daha fazla soruyu aklımıza yerleştirerek gizem ateşini beslemeyi asla ihmal etmiyor. Sayfalar da deve cüce oynayan merak ve tatmin ile akıp gidiyor.

Peki siz de yukarıdaki soruların karşılıklarını merak ediyor musunuz? Inception gerçekleşti mi? Evet mi? O halde size bir düzgün, bir berbat haberim var.

Kötü haber: Bu soruları cevaplamayacağım. Zira serinin ana odak noktası burası ve seriyi okurken bu olayları keşfetmek serinin en büyük keyiflerinden biri.*

*Ve bu, kitap incelemeleri yapacağımız tüm vakitlerde geçerli olacak tek kuralımız. Yeri gelecek şahsî gelişim(?) konuşacağız, yeri gelecek matematiğin, fiziğin, kuantumun sırlarına vakıf olacağız fakat asla, ASLA SPOILERLI KONUŞMAYACAĞIZ!

İyi haber: Seri bu sorulara ve yaratılan cihan ile ilgili tüm açık bahislere tek tek akılcıl karşılıklar vererek büyük bir tatminle tamamlanıyor. Yani merak duygusu tıkırdayanlar, sizleri kitaplara hakikat alalım!

Toparlarsak; İlahi Kentler serisi büyüye olan yaklaşımıyla, fantastik bir cihan içerisinde gizemli ve heyecanlı casusluk kıssası anlatmasıyla, kolay bağ kurabildiğimiz gri karakterleriyle, karakterlerin bakış açılarının gerçekçi* ve net aktarılmasıyla lakin en çok da seride ilerledikçe yaşanan olaylara nazaran biçim değiştiren dünyasının canlılığıyla kendisine hayran bırakıyor ve kesinlikle bir baht verilemesini hak ediyor.

Herkese güzel okumalar dilerim.

*Ben fantastik kurguda gerçekçiliğe çok ehemmiyet veririm. Evet tam olarak şu an Ejderhaların, büyülerin olduğu ortamlarda ne gerçekliği diye düşünüyorsunuz biliyorum. (İnception?) Öncelikle Ejderhalar konusunu hiç açmayalım onların gerçek olduğu zati biliyoruz. Eee.. büyü de va… Yok yok. Burada demek istediğim büyü de olsa, uçan yaratıklar da; ilgili kainatların kurallarının olması ve serilerin o kuralları takip etmesi, kuralları yol üstünde değiştirmemesi. Örneğin; büyücüler süpürge olmadan uçamaz denildikten sonra, istisna yahut büyük büyücüler hariç, büyücülerin bir anda uçmaya başlaması kainatın konulan kurallarına karşıttır ve gerçekçiliği kırar.

Herkese güzel okumalar dilerim.

After Credit: Büyü

Seride büyü, tanrıların dokunduğu yahut tasarladığı eşyalar üzerinden makul kelamların söylenmesi yahut ortamların yaratılması ile uygulanır. Bu sebeple de yalnızca bu eşyaları ele geçirmiş ve tanrılar üzerine çalışma yapmış şahıslar büyüyü kullanabilir. Kozmostaki güç istikrarının değişmesi düşünüldüğünde; tanrılara sahip köleleşmiş insanların ve tanrıları olmayan iktidar sahiplerinin büyüye ulaşması ve uygulaması haliyle güç, hatta birden fazla vakit imkansız hale gelir. İşte bu yapısıyla büyü başlı başına bir gizem kaynağı haline gelerek casusluk için kusursuz bir araç haline bürünür.

Sizce de öteki fantastik serilerden hayli farklı değil mi?

*Asla sizin burası hakkında “yazı içinde yer bulamamış, buraya koymuş” diye düşündüğünüzü varsaymıyorum.