Sanat uğruna oyun olmayı unutmak…
Oyun dünyasında en üzücü olan sizce hangisi? Yıllardır beklediğiniz bir oyunun, ümit ettiğiniz kadar âlâ çıkmaması mı? Yoksa potansiyeline ulaşamayan bir oyunu oynamak mı? Replaced’in hoş yanı bu sorulara karşılık verme muhtaçlığını ortadan kaldırıyor olması. Zira tıpkı anda ikisini de yapabilen bir oyun olmuş… Pekala bu Replaced’in makus bir oyun olduğu manasına mı geliyor?
Yapay Zekâ DOMİNASYONU!
Replaced, 80’li yılların alternatif bir Amerika’sında kurgulanmış. İnsanların ortasındaki sınıf ayrımı artık uçurum düzeylerine gelmiş, birçok insanın ümidi kalmamış. “Artık” ismi verilmiş olan yoksullar, kent duvarlarının dışında kendilerine bir hayat alanı kurmuş. Her yer harabe hale gelmiş bu bölgede, haliyle insanların içinde bir güçlü nefreti dolmuş. Olağan bu Artık’ların büyük kısmının, vaktinde o kentte yaşayan beşerler olduğunu da atlamamak lazım…
Böyle bir distopyanın içerisinde ise ana karakterimiz Warren Marsh, bütün insanlığa yardım edecek olan bir yapay zekâ geliştirmekle uğraşıyor. R.E.A.C.H. ismini verdiği bu YZ modeli, yaşayan bütün insanların bir bilgi tabanını elinde tutuyor. Hedefiyse insanların biyolojik uyumluluğunu göz önünde bulundurarak organ nakli konusunda yardımcı olması. Natürel bunun haricinde “makine öğrenme” yeteneğine de sahip kendisi. Yani etrafında olup bitenler hakkında yorum yapabilen ve her vakit haklı çıkan bir makine diyebiliriz.
Warren Marsh, yeniden bir gün Reach’i geliştirmek için mesaiye kalmıştır. Vücudu artık fazla çalışmaktan bitkin düşmüş olduğundan ötürü Reach kendisini uyarmaya başlamıştır. “İşime karışma!” üslubunda bir serzenişle Warren, işini yapmaya devam etmiştir. Ancak bir yerden sonra çok ısınmadan ötürü laboratuvarda bir patlama gerçekleşmiştir. Patlama esnasında yaratıcısını kurtarmak için Reach, son anda Warren’ın beyninin içine girmiştir. Zihin olarak baygın olsa dahi Reach sayesinde vücut hareket edebilmeye başlamıştır.
Destek için polislere gitmeye çalışan Reach, beklenmedik bir sürprizle karşılaşır. Tesiste olan herkesi infaz etmeye başlayan polisler gözüne bizi de kestirir. Şokla birlikte anında kaçmaya başlayan Reach bütün bu olanlara mana veremez. Zira kendi küçük araştırma dünyasına polisleri her vakit yeterli adam olarak görmüştür. Başındaki tabuları yıkılmaya başlayan Reach, bu kadar kaçış sonrası duvarın ötesine düşer ve Artık’ların ortasına girer. Dışlanmış bu insanların ne olduğunu bilse dahi Reach, yalnızca bir laboratuvar ortamında geliştiği için bilgisine karşın 3 yaşında bir çocuktan farklı değildir. Kendisini ortalarına kabul eden bu beşerlerle birlikte aslında hislerin ve zorlukların, dayatılmış bilgilerden daha net olduğunu öğrenecektir.
Replaced aslında anlayacağınız üzere klasik bir öyküyü bahis alıyor. Yapay zekânın beşerlerle konuştukça his sahibi olması, dışlanmış insanların kendi halinde takılması ancak ortalarındaki genç ve asi birinin baş kaldırma isteği stili klişelerle dolu. Hatta karakter arketipleri dahi büsbütün bu klişelere dahil. Lakin her vakit dediğim üzere klişe demek makûs demek değildir. Hatta deneyimlediğimiz birçok senaryo aslında bunlarla doludur. Değerli olan yazım kalitesidir. Bence Replaced bu bahiste hoş bir iş çıkarmayı başarmış. Diyaloglar sayesinde karakterlere bağ kurmanız oldukça bir kolaylaşmış.
Asıl gösterinin olduğu yerse katiyetle sunum. 2.5D görselliğe sahip olan Replaced, beklediğimin çok üstünde bir sinematik sunuma yer veriyor. Daha evvel hiçbir platform oyununda görmediğim sinematik sahnelerle karşılaştım. Hele kamera açılarıyla falan bir sunum yapıyorlar, hâlâ düşündükçe ağzım açık kalıyor. 360 derece dönen kamerayı, bu türlü bir oyunda nasıl yaptınız? Çok büyük tebrik etmek lazım üretimci grubu.
Ben intikamım, Ben Batm… Pardon ben Reach’im!
Replaced oynanış tarafındaysa Batman Arkham serisinden aşina olduğumuz yakın dövüş sistemini kendine baz almış. Düşmanın başında beliren ihtarın rengine bağlı olarak karşı taarruz yahut kaçma hareketi yapmanız gerekiyor. Sarıyken tepki verdiğiniz vakit birebir Batman üzere karşı taarruz yaparken, kırmızıyken yapmanız gereken kaçma oluyor. Bu ikisinin haricindeyse ateşli silahlarla uzaktan saldıranların mermisini onlara geri sektirebiliyorsunuz. “Soulslike” zehri olmayan, mis üzere bir dövüş sistemi yani. Keşke daha çok oyun bu sisteme geri dönse…
Maalesef her şey güllük gülistanlık değil. Batman oyunlarında her ne kadar 100 kiloluk kaslı bir adamı yönetiyor olsak bile, sistem çok akıcı işlerdi. Balerin üzere bir hareketle birlikte uzaktaki bir adamın saldırısını bloke edebilirdik. Replaced ise bu sistemi maalesef çok kütük biçimde işlemiş. Mesela düşman size bir adım değil de üç adım uzaktaysa karşı akın yapamıyorsunuz. Sudan çıkmış balık üzere olduğu yerde kalıyorsunuz tuşa basınca. Bu da kaos içerisindeki akıcılığı büsbütün öldürüyor. Artık gerçekçi animasyonlardan kopmamak istedikleri için mi bu türlü yaptılar bilemiyorum.
Düşman çeşitliliği de her şeyi tamamlaması aşağı üst 14-15 saat süren bir oyun kâfi değil. Olağan, kalkanlı, silahlı, titan ve ninja (son ikisinin ismini ben koydum :P) olmak üzere toplam beş düşman var. Birden fazla vakit kalkanlının ve silahlının, olağan düşmanın ekipmanlısı olduğunu da düşünürsek sahiden çok az. Bilhassa oyunun son saatlerinde göze nitekim çok batıyor.
Reach’in kullandığı silahsa biyolojik kilitli bir aygıt. Hem cop hem de tabanca olarak kullanılabilen bu silah, düşmana her bir vuruşu çok hoş hissettiriyor. Oyun içerisinde geliştikçe bu silahın özellikleri, dövüşleri tatlı bir halde çeşitlendiriyor. Bunun haricindeyse yeniden ufak tefek yetenekler elde ediyorsunuz. Her ne kadar çok kâfi olsalar bile akıcılıktan uzak sisteminden ötürü çok da bir manaları olmuyor.
Replaced’in asıl problemi dövüş sistemi değil bu ortada. Her ne kadar hantal olsa bile yarı yarıya bir oranda keyif alıyorsunuz. Ama o platform sekansları… Artık sevgili Goyunlar, oyunun en başından beri sinematik bir oyun olduğundan bahsediyorum. Bu türlü bir senaryoda bekleyeceğiniz durum, yağ üzere akan, duvardan duvara çok rahat zıpladığınız, kısaca akıp gideceğiniz mekaniklerdir. Bu ister gerçekçi animasyonlara sahip bir oyunda isterse de diğer bir şeyde olsun, bu türlü olmalıdır. Ancak burada birden fazla vakit “piksel mükemmelliğinde” bir zıplama yapmanız gerekiyor. Haydi bu yeniden kahır değil zira alışması o kadar güç değil. Platform tarafında çok fazla vefat tuzağı var yahu. Bakın SİNEMATİK AKSİYON oyununda, akıcılığı engelleyen tuzaklar kullanmışlar. Nitekim mana veremiyorum yapılan tercihlere…
Peki oynanış tarafında hiç mi hoş bir şey yok? Şahsen tam olarak oynanışa girmese dahi ben yan misyonları sevdim. Oyunun genel olarak akışı şu formda işliyor: Özel tasarlanmış bir kısım sonrasında Artık’ların bölgesine geri dönüyorsunuz. Buradaki alanda beşerlerle konuşabilir ve onlara yardım edebilirsiniz. Arcade makineleri bozulmuş bir kız çocuğuna yardım etmek, şirket casusu bulmak, bir köpeği takip etmek ve daha birçok keyifli küçük kıssalar var. Bunların yazımları çok tatlı olmuş. İçlerinde beğenmediğim bir tane bile yan vazife olmadı.
Oyunlar sanat mıdır?
Bu soruya karşılık verecek kişi muhakkak ben değilim. Ama fikir belirtebileceğim bir mevzu var: Replaced nitekim bir sanat yapıtı üzere gözüküyor. Bırakın uzun vakti, genel olarak bu kadar muazzam gözüken bir 2D piksel sanatlı öteki oyun hatırlamıyorum. Zenginlerin kentine girdiğiniz vakit oluşturulmuş kusursuz bir atmosfer var. Işık oyunlarını falan çok uygun yapmışlar. Yalnızca burası da değil, lağımlar bile göze beğenilen geliyor. Aslında bu oyunun yıllardır beklenmesinin en büyük sebeplerinden birisi görselliğiydi. Tek sözle muazzam.
Görselliğin yanı sıra işitsel tarafta da çok hoş seçimler yapılmış. Klasik vurma efektlerinden bahsetmiyorum yanlış anlaşılmasın. Oyunun çoook düzgün bir müzik albümü var. İşe gidip gelirken serviste uyumayı seven biri olarak söylüyorum, hoş iş yapıyor. Hem YouTube hem de Spotify üzerinde 20 şarkılık albüm var. Oyunu oynamasanız dahi müziklerine baht vermenizi şiddetle tavsiye ediyorum.
Oyun olmayı unutmak…
Genele baktığımız vakit Replaced, klişe olsa bile güzel kalemi sayesinde keyif verici kıssaya sahip bir oyun olmuş. Görselliği konusunda bir şey demeye gerek yok. Sanat yapıtını aratmayan manzaralar var orada. Ama oyunu oyun yapan kısımlar, anca bu kadar sıkıcı formda işlenebilirdi. Yanlış bilmiyorsam (ki niçin yanlış bilesin esasen Google’dan bakabilirsin yazarken… Evet kendi kendime konuşuyorum sevgiler) oyunun imalcisi olan Sad Cat Studios’un daha birinci oyunu. Yıllar süren geliştirme süreci göz önüne alındığında, şayet maliyet tarafında bir sorun yaşamaz ve makul bir maddi dönüş alabilirlerse, takımın sıradaki projeleri için büyük ümitlerim var.
