Çin’de Google, Facebook, Instagram ve YouTube Gibi Siteler Neden Yasaklı?
Günümüzde birçok kullandığımız toplumsal medya platformunun Asya’nın en büyük ülkelerinden biri olan Çin’de yasaklı olduğunu biliyor muydunuz? Pekala bunun gerisindeki sebep ne?
Çin’e seyahat etmeyi düşünen yahut teknoloji dünyasındaki gelişmeleri uzaktan da olsa takip eden herkesin aklına gelen birinci sorulardan biri, dünyanın geri kalanında hayatımızın merkezi olan Google, Facebook, Instagram yahut YouTube üzere platformların bu dev ülkede neden çalışmadığıdır.
Bu durum yalnızca kolay bir erişim pürüzü yahut süreksiz bir arıza değil, aslında devletin internet üzerindeki mutlak denetimini sağlamak emeliyle yıllar evvel kurduğu ve daima geliştirdiği devasa bir dijital hudut kapısı olan “Büyük Çin Güvenlik Duvarı” projesinin en somut ve günlük hayata yansıyan sonucundan ibaret.
Verileri Çin hükûmetiyle paylaşmayan platformlara müsaade yok
Bu yasakların temelinde yatan en büyük ve en bariz sebep, Çin hükûmetinin ülke içindeki bilgi akışını sıkı bir formda denetim altında tutma isteğidir. Batılı teknoloji devleri, yapıları gereği kullanıcıların özgürce bilgi paylaşmasına, tartışmasına ve her türlü içeriğe filtresiz ulaşmasına imkan tanır lakin bu özgürlük ortamı Çin’in katı sansür siyasetleriyle ve internet kanunlarıyla direkt çatışmakta.
Hükûmet kendi siyasi ideolojisine muhalif gördüğü, toplumsal bir huzursuzluk yaratabileceğine inandığı yahut hassas kabul edilen tarihi ve politik olaylarla ilgili içeriklerin vatandaşlarına ulaşmasını mutlaka istemiyor. Bu yüzden de içerikleri filtrelemeyi reddeden, kullanıcı datalarını şifreleyen ve bu dataları Çin devletiyle paylaşmaya yanaşmayan batılı platformlara kapılarını büsbütün kapatmayı ve kendi kurallarını uygulamayı tercih ediyor.
Katı kurallar ekonomik büyümeyi tetikledi
Meselenin siyasi ve güvenlik boyutunun yanı sıra, çoklukla gözden kaçırılan ancak çok kritik olan ekonomik bir boyutu da bulunmakta. Global teknoloji devlerinin ülkede yasaklanması, Çinli mahallî teknoloji şirketlerinin önünü inanılmaz derecede açmış ve haksız rekabet tasası duymadan büyümelerini sağlamıştır. Bugün Google’ın yokluğunda arama motoru devi Baidu, YouTube’un yokluğunda görüntü platformları Youku ve Bilibili, Facebook ve WhatsApp’ın yerini ise mesajlaşmadan ödemeye kadar her işi yapabilen muhteşem uygulama WeChat almıştır.
Bu uygulanan “dijital korumacılık” siyaseti sayesinde Çin, hem kendi teknoloji ekosistemini büyüterek milyar dolarlık yerli şirketler yaratmayı başarmış hem de vatandaşlarına ilişkin devasa dataların ülke sonları içinde kalmasını garanti altına almıştır.
VPN’lere de müsaade verilmiyor
Teknik olarak bakıldığında ise tüm bu engelleme sistemi dünyada “Great Firewall of China” olarak bilinir ve bu sistem, ülkeye giren ve çıkan internet trafiğini 7/24 izleyerek yasaklı IP adreslerine ve anahtar sözlere erişimi anında keser. Çin’de yaşayan yabancılar, iş insanları yahut turistler ekseriyetle bu sanal duvarı aşmak ve alıştıkları uygulamaları kullanabilmek için VPN servislerine başvururlar lakin Çin hükûmeti son yıllarda bu kaçış yollarına karşı da tedbirlerini sıkılaştırmış durumda.
Özetle bu yasaklar, Çin’in hem kendi “siber egemenliğini” müdafaa gayreti hem de kendi dijital iktisadını dış dünyadan soyutlayarak güçlendirme stratejisinin bir kesimi olarak çağdaş Çin’deki hayatın değişmez bir gerçeği hâline gelmiş durumda.
