Finlandiya Bundan 15 Yıl Önce Neden İnternete Erişimi Yasal Hak İlan Eden İlk Ülke Oldu?

Bundan yaklaşık 15 yıl evvel dünyada internete erişimi yasal hak ilan edilen birinci ülke olan Finlandiya’nın bu kararının gerisindeki sebebin ne olduğunu biliyor muydunuz?

İnternetin yalnızca lüks bir hizmet değil, su yahut elektrik üzere yaşamsal bir temel muhtaçlık olduğunu düşünen bir ülke hayal edin… İşte Finlandiya tam olarak bunu yaparak teknoloji tarihine ismini altın harflerle yazdırdı. 2010 yılında aldığı ihtilal niteliğindeki kararla, dünyada geniş bant internet erişimini her vatandaşı için yasal ve anayasal bir hak hâline getiren birinci ülke unvanını kazandı.

Soğuk iklimi lakin sıcak teknolojisiyle bilinen bu Kuzey ülkesinin attığı adım, yalnızca bir altyapı yatırımı değil, birebir vakitte vatandaşlık haklarının dijital çağa uyarlanması manasına geliyordu. Pekala Nokia üzere devleri doğuran bu teknoloji odaklı ülke neden bu türlü radikal bir karar aldı ve bu süreç pratikte nasıl işledi?

Finlandiya’da internet hakkı nasıl maddeleşti?

Bu sürecin nasıl işlediğine baktığımızda aslında her şeyin çok net ve bağlayıcı bir yasal düzenlemeye dayandığını görüyoruz. Finlandiya Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı’nın öncülüğünde hazırlanan yasa, Temmuz 2010 prestijiyle yürürlüğe girdi ve ülkedeki tüm telekomünikasyon şirketlerine büyük bir sorumluluk yükledi. Bu düzenleme, operatörlerin tüm Finlandiya vatandaşlarına, ülkenin neresinde yaşarlarsa yaşasınlar, saniyede en az 1 Megabit (1 Mbps) suratında internet irtibatı sağlama zorunluluğunu getirdi.

Yani Laponya’nın karlı ormanlarındaki bir kulübede de yaşasanız, Helsinki’nin merkezindeki çağdaş bir dairede de olsanız, internete erişim sizin için operatörlerin inisiyatifine kalmış bir durum olmaktan çıkıp devlet garantisi altındaki bir hakka dönüştü. O devir için 1 Megabit sürat tahminen devasa bir sürat değildi lakin herkesin dijital dünyaya “kapıdan içeri adım atabilmesi” için kâfi ve kritik bir başlangıç noktasıydı.

Neden bu türlü bir adıma gereksinim duyuldu?

Finlandiya’nın neden bu türlü bir şeye gereksinim duyduğunun karşılığı aslında ülkenin toplumsal yapısında ve dijital kültüre bakış açısında bâtın. Finlandiya hükûmeti, internetin yalnızca bir cümbüş aracı yahut toplumsal medya platformu olmadığını, çağdaş hayatın ve demokrasinin vazgeçilmez bir kesimi olduğunu çok erken fark etti. Bankacılık süreçlerinden devletle olan resmî yazışmalara, haber takibinden fatura ödemelerine kadar hayatın akışı büsbütün dijital dünyaya kaydığı için internetsiz kalmak bir vatandaşı toplumsal hayattan ve vatandaşlık hizmetlerinden izole etmek manasına geliyordu.

Hükûmet, vatandaşları ortasında “dijital uçurum” oluşmasını engellemek, kırsalda yaşayan ile kentte yaşayanın bilgiye erişimini eşitlemek maksadıyla bu hakkı yasalaştırdı. Yani maksat yalnızca teknolojik bir gösteri yapmak değil, toplumsal adaleti dijital ortamda da sağlamaktı.

Geleceğe yönelik vizyon ve etkileri

Bu karar yalnızca bir başlangıçtı ve Finlandiya’nın gayeleri vakitle çok daha büyüdü. Maddeyi takip eden yıllarda ülke, yalnızca en az irtibat sağlamakla yetinmeyip sürat gayelerini de kademeli olarak yükseltti. Hükûmet, 2015 yılına kadar her vatandaşa 100 Megabit suratında internet ulaştırmayı hedefleyerek çıtayı çok daha üst taşıdı ve altyapı çalışmalarını buna nazaran şekillendirdi.

Finlandiya’nın yaktığı bu ateş global çapta da yankı buldu ve Birleşmiş Milletler’in internet erişimini temel bir insan hakkı olarak tanımasından çok daha evvel bu vizyonu ortaya koymuş oldu. Hülasa Finlandiya, teknolojinin insan hayatını kolaylaştırmak ve eşitliği sağlamak için nasıl kullanılması gerektiği konusunda tüm dünyaya ilham verici bir ders verdi ve öbür ülkelerin de dijital haklar konusunu gündemlerine almasını sağladı.